Unless, In Case, So That, As Soon As Konu Anlatımı: Anlamları, Zaman Kuralı ve Alıştırmalar
Unless (-mezse), in case (… olur diye), so that (-sın diye) ve as soon as (-ır -maz) iki cümleyi koşul, önlem, amaç ve zaman ilişkisiyle bağlayan bağlaçlardır. Gelecekten söz ederken unless, in case ve as soon as’tan sonra will kullanılmaz, present simple gelir: I'll call you as soon as I arrive. (Varır varmaz seni ararım.)
Ana cümle + unless / in case / so that / as soon as + özne + fiil
Bu derste öğreneceklerin
- 1Unless, In Case, So That, As Soon As Ne Demek?
- 2Unless, In Case, So That, As Soon As ile Cümle Nasıl Kurulur?
- 3Unless, In Case, So That, As Soon As Ne Zaman Kullanılır?
- 4Gelecekten Söz Ederken Bağlaçtan Sonra Will Neden Kullanılmaz?
- 5Sık Karıştırılan Çiftler: Unless mı If Not mu, In Case mi If mi?
- 6Unless, In Case, So That, As Soon As ile En Sık Yapılan Hatalar
- 7Unless ile As Long As, Provided That ve Even If Farkı
- 8Derinleşmek İsteyenlere
- 9Unless, In Case, So That, As Soon As Alıştırmaları
- 10Unless, In Case, So That, As Soon As Konu Özeti
- 11Unless, In Case, So That, As Soon As Hakkında Sık Sorulan Sorular
Unless, In Case, So That, As Soon As Ne Demek?
Bu dört kelime grubu, and, but, or, because gibi iki cümleyi birbirine bağlayan bağlaçlardır. Farkları, kurdukları ilişkide yatar: unless olumsuz bir koşul, in case bir ihtimale karşı alınan önlem, so that bir amaç, as soon as ise “hemen ardından” anlamında bir zaman bildirir. Bağlacın arkasından her zaman özne ve çekimli fiil içeren tam bir cümle gelir.
Türkçede bu anlamların çoğunu fiile eklediğimiz eklerle veririz: “gelmezse”, “yağar diye”, “anlasın diye”, “varır varmaz”. İngilizcede ise ek yoktur; anlamı yan cümlenin başındaki bağlaç taşır ve fiil kendi zamanında kalır. Bu yüzden Türkçe cümleyi kafanda önce “hangi ilişki?” diye sorgulaman, doğru bağlacı seçmenin en kısa yoludur.
| Bağlaç | Anlam | Türkçe karşılığı | Örnek |
|---|---|---|---|
| unless | olumsuz koşul | -mezse, -medikçe | I'll go unless it rains. |
| in case | önlem | … olur diye, ihtimaline karşı | Take a coat in case it gets cold. |
| so that | amaç | -sın diye, -mesi için | Speak slowly so that they understand. |
| as soon as | hemen ardından | -ır -maz, -er -mez | Call me as soon as you arrive. |
Unless, In Case, So That, As Soon As ile Cümle Nasıl Kurulur?
Bu dört bağlaçla kurulan her cümle iki parçadan oluşur: ana cümle ve bağlaçla başlayan yan cümle. Cümleyi kurarken iki şeye dikkat edersin: yan cümledeki fiilin biçimine ve yan cümlenin yerine, yani virgüle.
Fiil biçimi: bağlaca göre zaman uyumu
Gelecekten söz ederken asıl kural şudur: gelecek anlamı ana cümlede will (ya da emir, can, going to) ile verilir; unless, in case ve as soon as’tan sonraki yan cümlede ise present simple kullanılır.

| Bağlaç | Yan cümlede | Ana cümlede | Örnek |
|---|---|---|---|
| unless | present simple | will / can / emir | We'll be late unless we leave now. |
| in case | present simple | will / emir / present | Take my number in case you need help. |
| so that | genellikle can / will + V1 | herhangi bir zaman | I'll speak slowly so that you can follow. |
| as soon as | present simple / present perfect | will / emir | I'll call you as soon as I get home. |
Geçmiş zamanlı cümlede yan cümle de geçmişe kayar: in case I got lost, so that we could hear, as soon as she arrived.
- So that’ten sonra genellikle bir modal gelir: şimdiki ve gelecek amaç için can / will, geçmiş amaç için could / would: She left early so that she could catch the train.
- As soon as possible: “mümkün olan en kısa sürede” anlamındaki kalıp, iş e-postalarında sık geçer: Please reply as soon as possible.
Yan cümlenin yeri ve virgül
Yan cümle ana cümleden önce de sonra da gelebilir; anlam değişmez. Yan cümle baştaysa arkasına virgül konur, ana cümle baştaysa virgül gerekmez. Unless ve as soon as cümle başına sık gelir. In case ve so that ise genellikle ana cümleden sonra gelir: önce ne yaptığını, sonra nedenini söylersin.
- As soon as I finish, I'll call you.Bitirir bitirmez seni ararım.
- I'll call you as soon as I finish.Bitirir bitirmez seni ararım.
- Unless you hurry, you'll miss the bus.Acele etmezsen otobüsü kaçırırsın.
- Write it down in case you forget.Unutursun diye bir yere yaz.
Unless, In Case, So That, As Soon As Ne Zaman Kullanılır?
Dört bağlaç birbirinin yerine kullanılamaz; her biri farklı bir soruya cevap verir. Unless “hangi şart olmazsa?”, in case “neye karşı önlem?”, so that “ne amaçla?”, as soon as “tam olarak ne zaman?” sorusunu cevaplar. Aşağıdaki kartlarda her bağlacın kullanımını günlük hayattan örneklerle görebilirsin.

1Unless: “-mezse” anlamında olumsuz koşul
Unless, if … not anlamına gelir. Ana olayın gerçekleşmesini engelleyecek tek şartı söyler. Unless’tan sonraki fiil genellikle olumludur; olumsuzluk zaten bağlacın içindedir.
- I'll go for a walk unless it rains.Yağmur yağmazsa yürüyüşe çıkacağım.
- Unless you hurry, you'll miss the bus.Acele etmezsen otobüsü kaçıracaksın.
- I usually walk to work unless it's raining.Yağmur yağmıyorsa genellikle işe yürüyerek giderim.
2Unless: şart koşarken ve uyarırken
Unless sık sık bir izni ya da yasağı tek bir şarta bağlamak için kullanılır. Türkçedeki “-medikçe” ekine çok yakındır.
- You can't go out unless you finish your homework.Ödevini bitirmedikçe dışarı çıkamazsın.
- Don't call me at work unless it's urgent.Acil olmadıkça beni işte arama.
- Patients can't enter this area unless a nurse is with them.Yanlarında bir hemşire olmadıkça hastalar bu alana giremez.
3In case: bir ihtimale karşı önlem alırken
In case, bir şey olur diye önceden yapılan hazırlığı anlatır. Önlem her durumda alınır; olay gerçekleşse de gerçekleşmese de.
- Take an umbrella in case it rains.Yağmur yağar diye şemsiye al.
- I'll write down my number in case you need it.Lazım olur diye numaramı yazayım.
- Keep some cash with you in case the card machine doesn't work.Kart makinesi çalışmaz diye yanında biraz nakit bulundur.
4So that: amaç bildirirken
So that, bir eylemin ne amaçla yapıldığını söyler. Arkasından genellikle can, could, will ya da would gelir.
- I'm saving money so that I can buy a laptop.Dizüstü bilgisayar alabilmek için para biriktiriyorum.
- Please speak louder so that everyone can hear you.Herkes duyabilsin diye lütfen daha yüksek sesle konuş.
- I always set an alarm so that I wake up on time.Zamanında uyanayım diye hep alarm kurarım.
5As soon as: “-ır -maz” anlamında hemen ardından
As soon as, bir olayın başka bir olaydan hemen sonra gerçekleştiğini anlatır. When’den daha güçlüdür; arada bekleme olmadığını vurgular.
- I'll text you as soon as I get to the hotel.Otele varır varmaz sana mesaj atarım.
- As soon as the film started, my phone rang.Film başlar başlamaz telefonum çaldı.
- We'll send the results as soon as the doctor has checked them.Doktor kontrol eder etmez sonuçları göndereceğiz.
6Geçmişi anlatırken
Dört bağlaç geçmiş zamanlı cümlelerde de kullanılır. Bu durumda yan cümledeki fiil de geçmişe kayar.
- I took a map in case I got lost.Kaybolurum diye yanıma bir harita aldım.
- He spoke slowly so that we could understand him.Onu anlayabilelim diye yavaş konuştu.
- As soon as she saw me, she smiled.Beni görür görmez gülümsedi.
Gelecekten Söz Ederken Bağlaçtan Sonra Will Neden Kullanılmaz?
İngilizcede koşul ve zaman bildiren yan cümlelerde, anlam gelecek olsa bile will kullanılmaz. Gelecek bilgisi zaten ana cümlede verildiği için yan cümle present simple ile kurulur. Bu kural unless, in case ve as soon as için olduğu gibi if, when, before, after, until ve by the time için de geçerlidir. will ile gelecek zaman dersinde öğrendiğin will’i burada yalnız ana cümleye koymalısın.
| Yanlış | Doğru | Türkçesi |
|---|---|---|
| ✗ as soon as I will arrive | ✓ I'll call you as soon as I arrive. | Varır varmaz seni ararım. |
| ✗ unless it will rain | ✓ We'll go out unless it rains. | Yağmur yağmazsa dışarı çıkarız. |
| ✗ in case it will be cold | ✓ Take a jacket in case it is cold. | Hava soğuk olur diye ceket al. |
| ✗ as soon as the meeting will finish | ✓ As soon as the meeting finishes, I'll leave. | Toplantı biter bitmez çıkacağım. |
As soon as + present perfect: işin bitmesini vurgulamak
Bir işin önce tamamen bitmesi gerektiğini vurgulamak istersen as soon as’tan sonra present perfect de kullanabilirsin. Anlam yine gelecektir: I'll call you as soon as I've finished this report. (Bu raporu bitirir bitirmez seni ararım.) Burada present simple (as soon as I finish) de doğrudur; present perfect yalnız bitişi daha belirgin kılar.
So that + can / will: kuralın dışında kalan bağlaç
So that bir zaman ya da koşul değil, amaç bildirir. Bu yüzden arkasından will, can gibi modallar gelebilir: I'll leave the key under the mat so that you can get in. (İçeri girebilesin diye anahtarı paspasın altına bırakacağım.) Present simple de kullanılabilir: I'll draw you a map so that you don't get lost. (Kaybolmayasın diye sana bir harita çizeceğim.) Bu dört bağlaç arasında will kuralının dışında kalan tek bağlaç so that’tir.
Sık Karıştırılan Çiftler: Unless mı If Not mu, In Case mi If mi?
Bu bağlaçların her biri, anlamca yakın başka bir yapıyla sık karıştırılır. Aşağıdaki görsel dört bağlacın temel anlamını özetliyor; altındaki başlıklar da en çok karışan çiftleri tek tek açıklıyor.

Unless ile if not
Çoğu cümlede unless ile if … not aynı anlamı verir: Unless you hurry = If you don't hurry. Ama unless “tek şart, istisna” fikrini taşır. Bir şeyin olmamasının sonucunu anlatıyorsan if not kullanılır: I'll be surprised if he doesn't come. (Gelmezse şaşırırım.) Bu cümle unless ile kurulamaz. Koşul cümlelerinin temelini if clause type 0 ve 1 dersinde bulabilirsin.
In case ile if
Türk öğrencilerin en çok karıştırdığı çift budur. In case önlemi şimdi, her ihtimale karşı alırsın; if ise eylemi ancak koşul gerçekleşirse yaparsın. I'll take an umbrella in case it rains. şemsiyeyi yanına şimdi alacağını söyler. I'll take an umbrella if it rains. ise yalnız yağmur yağarsa alacağını söyler. Türkçede de fark vardır: “yağar diye” ile “yağarsa”.
So that ile to
Amaç bildirmenin daha kısa yolu amaç bildiren to’dur: I went to the shop to buy milk. To, iki eylemin öznesi aynıysa kullanılır. Öznesi farklıysa ya da amaç cümlesinde can / could gibi bir modal gerekiyorsa so that gelir: I bought milk so that the children could have breakfast. (Çocuklar kahvaltı edebilsin diye süt aldım.)
As soon as ile when
When genel bir zaman bildirir (“-ınca, -dığında”), as soon as ise bekleme olmadığını vurgular (“-ır -maz”). Call me when you arrive. “Varınca ara.” demektir; Call me as soon as you arrive. “Varır varmaz, hemen ara.” Bir olayın başka bir olay sürerken olduğunu anlatmak için ise while kullanılır; bu yapıyı ayrı bir derste karşılaştırdık.
Unless, In Case, So That, As Soon As ile En Sık Yapılan Hatalar
Bu bağlaçlarla yapılan hataların büyük kısmı Türkçedeki eklerin İngilizceye birebir aktarılmasından gelir. “-mezse” ekindeki olumsuzluğu fiile de koymak, “için” kelimesini her yerde so that sanmak ya da gelecekten söz ettiğimiz için her fiile will eklemek en yaygın örneklerdir.
Unless you don't hurry, you'll miss the bus.
Unless you hurry, you'll miss the bus.
Türkçe “acele etmezsen” ekinde olumsuzluk vardır; bu yüzden fiili de olumsuz yapma eğilimi olur. Ama unless zaten olumsuzdur (if not); arkasından olumlu fiil gelir.
I'll call you as soon as I will arrive.
I'll call you as soon as I arrive.
Gelecekten söz edildiği için her fiile will koyma alışkanlığından gelir. Oysa Türkçede de “varacak varmaz” değil “varır varmaz” deriz. As soon as’tan sonra present simple gelir.
Take an umbrella if it rains. (her ihtimale karşı anlamında)
Take an umbrella in case it rains.
Türkçede “yağar diye” ile “yağarsa” birbirine yakın duyulur. Önlemi şimdi alıyorsan in case, yalnız koşul gerçekleşince yapacaksan if kullanılır.
In case of it rains, we'll stay inside.
In case it rains, we'll stay inside. / In case of rain, we'll stay inside.
Türkçedeki “durumunda” kelimesi in case of’u akla getirir. In case of’tan sonra yalnız isim gelir; tam cümle için in case kullanılır.
I study every day so that pass the exam.
I study every day so that I can pass the exam. / I study every day to pass the exam.
Türkçe “geçmek için” yapısında özne görünmez. So that’ten sonra özne ve fiil gerekir; özne aynıysa daha kısa olan to kullanılabilir.
I'll wait here unless you come back.
I'll wait here until you come back.
Unless ile until (-ene kadar) seslerinin benzerliğinden karışır. “Sen dönene kadar” demek istiyorsan until gerekir; unless “dönmezsen” anlamı verir ve cümle anlamsızlaşır.
She left early so that she can catch the train.
She left early so that she could catch the train.
Ana cümle geçmişte (left) olduğu için amaç cümlesindeki modal da geçmişe kayar: could. Türkçede “yetişebilsin diye” eki zamanı göstermediği için bu uyum gözden kaçar.
Unless ile As Long As, Provided That ve Even If Farkı
Unless’a anlamca yakın üç koşul bağlacı daha vardır. As long as ve provided that “-mek şartıyla, yeter ki” anlamında olumlu bir şart koyar; even if ise “-se bile” anlamındadır ve koşul gerçekleşse de sonucun değişmeyeceğini söyler. Dördünde de gelecekten söz ederken yan cümlede will kullanılmaz.
| Bağlaç | Türkçesi | Örnek |
|---|---|---|
| unless | -mezse | You can't come unless you have a ticket. |
| as long as | -dığı sürece, yeter ki | You can borrow my car as long as you drive carefully. |
| provided that | -mek şartıyla (resmî) | You can enter provided that you show your ID. |
| even if | -se bile | I'll go to work even if it snows. |
Even if’i although ile de karıştırma: although gerçek bir durumu kabul eder (“kar yağmasına rağmen”), even if ise hayalî ya da olası bir durumdan söz eder (“kar yağsa bile”). Hayalî koşulların ayrıntısını if clause type 2 dersinde, bütün zaman ve koşul bağlaçlarının genel tablosunu ise ileri seviyedeki zarf cümlecikleri dersinde bulabilirsin.
Derinleşmek İsteyenlere
In case + should: daha resmî önlem cümlesi
İngiliz İngilizcesinde, özellikle yazıda, in case’ten sonra should + yalın fiil kullanılabilir. Bu kullanım ihtimalin düşük olduğunu vurgular: Take this number in case you should need help. (Belki yardıma ihtiyacın olur diye bu numarayı al.) Günlük konuşmada present simple yeterlidir.
Unless ile “olmasa” arasında ince fark
Unless en çok gerçek ihtimal anlatan cümlelerde (I'll go unless it rains) kullanılır. Hayalî cümlelerde de “ancak … olursa” anlamında bir istisna bildirebilir: I wouldn't go unless you came with me. (Sen benimle gelmedikçe gitmezdim.) Ama gerçeğin tersini anlatan “-masaydı / -masa” cümlelerinde unless kullanılmaz, if not gerekir: If it weren't so cold, we would go out. (Hava bu kadar soğuk olmasa dışarı çıkardık.) Ayrıca “… olmazsa ne yaparsın?” türü sorularda da if not tercih edilir: What will you do if she doesn't call? doğaldır, unless ile kurulmuş hâli tuhaf durur.
As soon as yerine once ve the moment
Once (-dıktan sonra, … -ınca) ve the moment (… anda) de as soon as’a yakın anlam verir: Once you've paid, you can collect your tickets. (Ödemeyi yaptıktan sonra biletlerini alabilirsin.) The moment I saw her, I knew something was wrong. (Onu gördüğüm anda bir şeylerin ters gittiğini anladım.) Bunlardan sonra da gelecekten söz ederken will kullanılmaz.
So that ile so farkı
So that amaç, tek başına so ise sonuç bildirir. I left early so that I could catch the train. (Trene yetişebileyim diye erken çıktım.) I left early, so I caught the train. (Erken çıktım, bu yüzden trene yetiştim.) Konuşmada so that’in that’i bazen düşer; bu durumda amaç mı sonuç mu olduğu modal fiilden anlaşılır.
Unless, In Case, So That, As Soon As Alıştırmaları
Üç alıştırma hazırladık: önce cümleye uygun bağlacı seç, sonra fiilin doğru biçimini yaz, en sonda cümleleri yeni bağlaçla yeniden kur. Cevabını verdikten sonra “Kontrol et” düğmesine bas; yanlış yaptığın sorularda kısa açıklamayı göreceksin.
Alıştırma 1: Doğru bağlacı seç
Cümledeki ilişkiye bak: olumsuz koşul, önlem, amaç mı, yoksa hemen ardından mı?
- 1
Take some water with you ___ you get thirsty.
- 2
You won't pass the exam ___ you study.
- 3
I'll call you ___ I land in Ankara.
- 4
She whispered ___ the baby wouldn't wake up.
- 5
Don't open the door ___ you know the person.
- 6
Write down the address ___ you forget it.
- 7
___ the shop opened, people rushed inside.
Cevap anahtarı
- in case — Susarsın diye: önlem.
- unless — Çalışmazsan: olumsuz koşul.
- as soon as
- so that — Bebek uyanmasın diye: amaç.
- unless
- in case
- As soon as
Alıştırma 2: Fiilin doğru biçimini yaz
Parantezdeki fiili cümleye uygun biçimde yaz. Gelecekten söz ederken bağlaçtan sonra will kullanma.
- 1
I'll text you as soon as the train (arrive).
- 2
We'll go to the beach unless it (rain).
- 3
Take my number in case you (need) help.
- 4
She'll be angry unless you (tell) her the truth.
- 5
As soon as I (finish) my homework, I'll go out.
- 6
Speak slowly so that everyone (can / understand) you.
- 7
He left early so that he (can / catch) the last bus.
Alıştırma 3: Cümleyi yeniden yaz
İlk cümleyle aynı anlamı veren ikinci cümledeki boşluğu doldur.
- 1
If you don't hurry, you'll miss the bus. → you hurry, you'll miss the bus.
- 2
If it doesn't rain, we'll have a picnic. → We'll have a picnic unless it .
- 3
You can't come in if you don't have a ticket. → You can't come in unless you a ticket.
- 4
I'm taking a jacket because it might get cold. → I'm taking a jacket it gets cold.
- 5
She is saving money because she wants to buy a car. → She is saving money she can buy a car.
- 6
He'll call me, and I'll leave immediately after that. → I'll leave as soon as he me.
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
21 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
21 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
21 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
21 Premium
Unless, In Case, So That, As Soon As Konu Özeti
- Unless = if not (-mezse); arkasından genellikle olumlu fiil gelir: unless you hurry.
- In case = … olur diye; önlem şimdi alınır: Take an umbrella in case it rains. İsimle in case of kullanılır.
- So that = -sın diye; amaç bildirir ve genellikle can / could, will / would ile kurulur.
- As soon as = -ır -maz; bir olayın hemen ardından olanı anlatır.
- Gelecekten söz ederken unless, in case ve as soon as’tan sonra will kullanılmaz; present simple (ya da present perfect) gelir.
- Yan cümle başta ise arkasına virgül konur; ana cümle başta ise virgül gerekmez.
- Geçmiş zamanlı cümlede yan cümle de geçmişe kayar: in case I got lost, so that we could hear.
Unless, In Case, So That, As Soon As Hakkında Sık Sorulan Sorular
Unless ne demek?
Unless’tan sonra olumsuz fiil gelir mi?
In case ne zaman kullanılır?
In case ile if farkı nedir?
So that ne demek, nasıl kullanılır?
As soon as’tan sonra will kullanılır mı?
In case ile in case of farkı nedir?
Unless ile as long as farkı nedir?
Benzer dersler
- A2If Clause Type 0 ve Type 1 Konu Anlatımı: Gerçek Koşul Cümleleri, Kuralları, Örnekler ve Alıştırmalar
- B1If Clause Type 2 (Gerçek Dışı Koşul) Konu Anlatımı: Kuralı, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- B2Adverbial Clauses (Zarf Cümlecikleri) Konu Anlatımı: Türleri, Bağlaçlar, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Amaç Bildiren To (Infinitive of Purpose) Konu Anlatımı: Kullanımı, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- A2Will ile Gelecek Zaman (Future Simple) Konu Anlatımı: Kullanımı, Won't, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- B1During, While, For Farkı Konu Anlatımı: Kullanımı, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
