Reported Speech (Dolaylı Anlatım) Konu Anlatımı: Zaman Değişim Tablosu, Say ve Tell, Soru Cümleleri ve Alıştırmalar
Reported speech (dolaylı anlatım), birinin söylediğini tırnak kullanmadan kendi cümlemizle aktarmaktır; Türkçedeki “…dığını söyledi” yapısının karşılığıdır. Aktarma fiili geçmişteyse (said, told) fiil genellikle bir zaman geriye kayar: am → was, will → would. Örnek: “I am tired.” → She said she was tired. (Yorgun olduğunu söyledi.)
said (that) · told + kişi + (that) + bir zaman geri kaymış cümle
Bu derste öğreneceklerin
- 1Reported Speech Nedir? Dolaylı Anlatım Ne Demek?
- 2Reported Speech Zaman Değişim Tablosu (Backshift)
- 3Reported Speech Ne Zaman Kullanılır?
- 4Reported Speech’te Say ve Tell Farkı
- 5Zaman, Yer ve Zamir Değişiklikleri
- 6Reported Speech Soru Cümleleri
- 7Reported Speech ile En Sık Yapılan Hatalar
- 8Reported Speech ile Reporting Verbs Farkı
- 9Derinleşmek İsteyenlere
- 10Reported Speech Alıştırmaları
- 11Reported Speech Konu Özeti
- 12Reported Speech Hakkında Sık Sorulan Sorular
Reported Speech Nedir? Dolaylı Anlatım Ne Demek?
Birinin sözünü iki şekilde aktarabiliriz. Doğrudan anlatımda (direct speech) sözü tırnak içinde, aynen veririz: Emma said, “I'm tired.” Dolaylı anlatımda (reported speech ya da indirect speech) tırnak kalkar ve söz bizim cümlemizin parçası olur: Emma said (that) she was tired. Günlük konuşmada, mesajlarda ve haberlerde ikinci yol çok sık kullanılır.
Türkçede aynı işi “Emma yorgun olduğunu söyledi.” cümlesindeki -dığını eki görür. Türkçede bu ek fiili isimleştirir ve zamanı çoğu zaman değiştirmeyiz: “yorgunum” → “yorgun olduğunu”. İngilizcede ise aktarılan cümle normal bir cümle olarak kalır (özne + fiil), ama fiil bir zaman geriye kayar: am → was. Bu kaymaya backshift denir ve Türk öğrenciyi en çok zorlayan noktalardan biridir; çünkü “-dığını söyledi” içinde böyle bir kayma hissedilmez.
| Doğrudan | Dolaylı | Türkçesi |
|---|---|---|
| “I'm hungry.” | He said he was hungry. | Aç olduğunu söyledi. |
| “I live in Bursa.” | She said she lived in Bursa. | Bursa’da yaşadığını söyledi. |
| “I'll call you.” | Tom said he would call me. | Beni arayacağını söyledi. |
| “We can help.” | They said they could help. | Yardım edebileceklerini söylediler. |
Reported Speech Zaman Değişim Tablosu (Backshift)
Aktarma fiili geçmiş zamandaysa (said, told, asked), aktarılan cümledeki fiil çoğu zaman bir zaman geri gider. Mantığı basittir: Söz söylendiği anda “şimdi” olan şey, biz aktarırken artık geçmişte kalmıştır. Aşağıda önce zamanların, sonra modalların nasıl kaydığını, en sonda da kaydırmanın gerekmediği durumları görebilirsin.

Zamanlar: present → past → past perfect
| Doğrudan | Dolaylı | Örnek (dolaylı) |
|---|---|---|
| present simple | past simple | “I work here.” → He said he worked there. |
| present continuous | past continuous | “I'm cooking.” → She said she was cooking. |
| present perfect | past perfect | “I've finished.” → He said he had finished. |
| past simple | past perfect | “I lost my key.” → She said she had lost her key. |
Past perfect değişmez; zaten en geri hâldedir.
Present perfect de past simple da past perfect’e kayar, çünkü ikisinin bir adım gerisinde yalnızca past perfect vardır. Konuşmada olayların sırası zaten belliyse past simple çoğu zaman olduğu gibi bırakılır: She said she lost her key yesterday. cümlesi de doğal duyulur. Sürekli zamanlarda yapı korunur, yalnızca be geri kayar: present continuous → past continuous.
Modallar: will → would, can → could
Will ve can gibi modallar da geçmiş hâllerine geçer: will → would, can → could. Be going to’da yalnız be kayar: am / is / are going to → was / were going to. Would, could, should ve might ise zaten geçmiş biçimde olduğu için değişmez: “I might be late.” → She said she might be late. May ve must’ın aktarılmasını Derinleşmek İsteyenlere bölümünde bulabilirsin.
| Doğrudan | Dolaylı | Örnek (dolaylı) |
|---|---|---|
| will | would | “I'll be late.” → He said he would be late. |
| can | could | “I can swim.” → She said she could swim. |
| am / is / are going to | was / were going to | “We're going to move.” → They said they were going to move. |
İstisnalar: zaman kayması ne zaman yapılmaz?
Zaman kaydırma bir kural gibi öğretilir, ama aslında bakış açısıyla ilgilidir. Aşağıdaki durumlarda fiili olduğu gibi bırakabilirsin ya da bırakman gerekir.
- Aktarma fiili present ise (says, tells, asks) zaman kaymaz: She says she is busy.
- Söylenen şey hâlâ doğruysa kaydırmak zorunlu değildir: He said he lives in İzmir. (Hâlâ İzmir’de yaşıyor.) He said he lived in İzmir. de doğrudur.
- Genel gerçeklerde çoğu zaman kaydırılmaz: The teacher said water boils at 100 degrees.
- Would, could, should, might ve past perfect hiç değişmez: “You should rest.” → The doctor said I should rest.
Reported Speech Ne Zaman Kullanılır?
Dolaylı anlatım, bir sözü olduğu gibi tekrar etmek yerine özünü aktarmak istediğimiz her durumda kullanılır. Aşağıda en sık karşılaşacağın kullanımlar ve zaman kaydırmanın gerekmediği iki durum var.

1Birinin söylediğini başkasına aktarırken
En temel kullanımdır. Aktarma fiili geçmişte olduğu için fiil geri kayar.
- Ayşe said she was going to be late.Ayşe geç kalacağını söyledi.
- My boss told me the meeting was at ten.Patronum toplantının saat onda olduğunu söyledi.
2Telefon ve mesajları iletirken
Biri aradığında ya da mesaj attığında söylediğini başkasına iletirken dolaylı anlatım kullanırız.
- Mum called. She said she would be home at six.Annem aradı. Altıda evde olacağını söyledi.
- Tom texted me. He said he couldn't come.Tom mesaj attı. Gelemeyeceğini söyledi.
3Bir olayı ya da sohbeti anlatırken
Geçmişte yaşanan bir konuşmayı anlatırken tırnaklarla uğraşmak yerine sözleri cümlenin içine yerleştiririz.
- The doctor told me I needed more rest.Doktor daha çok dinlenmem gerektiğini söyledi.
- He said he had never seen the sea before.Daha önce hiç deniz görmediğini söyledi.
4Haberlerde ve resmî metinlerde
Haber metinleri bir kurumun ya da yetkilinin açıklamasını çoğunlukla dolaylı anlatımla verir.
- The company said it would open a new store next year.Şirket gelecek yıl yeni bir mağaza açacağını açıkladı.
- The police said the road was closed.Polis yolun kapalı olduğunu söyledi.
5Bilgi hâlâ geçerliyse (zaman kaydırmadan)
Söylenen şey aktardığımız anda da doğruysa zamanı olduğu gibi bırakabiliriz. Kaydırmak da yanlış değildir.
- She said she lives in Ankara.Ankara’da yaşadığını söyledi. (Hâlâ orada yaşıyor.)
- Our teacher said the exam is on Monday.Öğretmenimiz sınavın pazartesi olduğunu söyledi.
6Aktarma fiili şimdiki zamandaysa
Says, tells gibi present aktarma fiillerinden sonra zaman kaymaz; söz az önce söylenmiştir ya da hâlâ geçerlidir.
- He says he's tired.Yorgun olduğunu söylüyor.
- The weather forecast says it will rain tomorrow.Hava durumuna göre yarın yağmur yağacak.
Reported Speech’te Say ve Tell Farkı
Türkçede ikisi de “söylemek” diye çevrilir, ama kalıpları farklıdır. Say’den sonra doğrudan söylenen şey gelir; kişi say’in hemen arkasına gelmez. Tell’den sonra ise aktarmada mutlaka kişi gelir: tell me, tell him, tell the teacher. Kişi bir zamirse nesne zamirleri kullanılır.
| Say | Tell | |
|---|---|---|
| Kalıp | say (that) + cümle | tell + kişi + (that) + cümle |
| Örnek | She said she was busy. | She told me she was busy. |
| Yanlış | She said me… ✗ | She told that… ✗ |
| Kalıp ifadeler | say hello, say sorry, say goodbye | tell the truth, tell a lie, tell a story |
- He said he was hungry.Aç olduğunu söyledi.
- He told us he was hungry.Bize aç olduğunu söyledi.
- Elif told her mother she had passed the exam.Elif annesine sınavı geçtiğini söyledi.
- Everyone said the film was too long.Herkes filmin çok uzun olduğunu söyledi.
Zaman, Yer ve Zamir Değişiklikleri
Aktarırken yalnızca fiil değil, kim, nerede ve ne zaman bilgileri de değişir; çünkü artık konuşan kişinin değil, bizim bakış açımız geçerlidir. Elif’in “I” dediği kişi bizim için she’dir; onun “today” dediği gün, biz bir hafta sonra aktarıyorsak that day olur.
Zamirler: I → he / she, my → his / her
Zamirler, sözü kimin aktardığına göre değişir: I → he / she, my → his / her, we → they, our → their. Söz sana söylendiyse karşındakinin you dediği kişi sensin; bu yüzden you → I / me olur: “I'll help you.” → She said she would help me. Zamiri kaydırmayı unutursan anlam değişir: Elif said I was late. cümlesi, geç kalanın sen olduğunu söyler.
- “I love my new job.” → Can said he loved his new job.Can yeni işini çok sevdiğini söyledi.
- “We're visiting our grandparents.” → They said they were visiting their grandparents.Büyükanne ve büyükbabalarını ziyaret ettiklerini söylediler.
Zaman ve yer ifadeleri: tomorrow → the next day
Today, tomorrow, here gibi ifadeler sözün söylendiği ana ve yere göre anlam taşır. Aktarırken bunları kendi anına ve yerine göre çevirirsin: tomorrow → the next day, here → there.
| Doğrudan | Dolaylı |
|---|---|
| now | then |
| today / tonight | that day / that night |
| yesterday | the day before / the previous day |
| tomorrow | the next day / the following day |
| last week | the week before / the previous week |
| next week | the following week |
| two days ago | two days before |
| here / this | there / that |
Bu değişiklikler yalnızca zaman ve yer gerçekten değiştiyse yapılır. Elif sabah “I'll call you tomorrow.” dediyse ve sen bunu aynı gün aktarıyorsan She said she would call me tomorrow. demen doğrudur.
- “I'll see you here tomorrow.” → She said she would see me there the next day.Ertesi gün beni orada göreceğini söyledi.
- “I bought this phone two weeks ago.” → He said he had bought that phone two weeks before.O telefonu iki hafta önce aldığını söyledi.
Reported Speech Soru Cümleleri
Soruları aktarırken genellikle ask (asked) kullanılır. Normal soru cümlelerinde yardımcı fiil özneden önce gelir; aktarılan soruda ise cümle artık soru değildir: soru işareti yok, do / does / did yok, özne fiilden önce. Zaman kaydırma kuralları aynen geçerlidir.

Wh- soruları: what, where, when…
Kalıp: asked (+ kişi) + soru kelimesi + özne + fiil. Soru kelimesi aynen kalır, ardından düz cümle gelir. Soru kelimesi cümlenin öznesiyse (who, what) sıra zaten değişmez: “Who called?” → She asked who had called.
- “Where do you live?” → He asked me where I lived.Bana nerede yaşadığımı sordu.
- “What are you doing?” → She asked what I was doing.Ne yaptığımı sordu.
- “Why is she crying?” → He asked why she was crying.Neden ağladığını sordu.
- “When did the film start?” → Tom asked when the film had started.Tom filmin ne zaman başladığını sordu.
Evet/hayır soruları: if ve whether
Soru kelimesi yoksa araya if ya da whether gelir. Türkçedeki “…ıp …madığını sordu” (hazır olup olmadığımı sordu) yapısının karşılığıdır. Soru kelimeli sorularda olduğu gibi do / does / did düşer, özne fiilden önce gelir ve zaman bir basamak geri kayar.
- “Are you ready?” → She asked if I was ready.Hazır olup olmadığımı sordu.
- “Do you like coffee?” → He asked me if I liked coffee.Kahve sevip sevmediğimi sordu.
- “Can you help me?” → Emma asked whether I could help her.Emma kendisine yardım edip edemeyeceğimi sordu.
- “Have you seen my keys?” → Mum asked if I had seen her keys.Annem anahtarlarını görüp görmediğimi sordu.
Reported Speech ile En Sık Yapılan Hatalar
Dolaylı anlatım hatalarının büyük kısmı Türkçedeki “-dığını söyledi / -dığını sordu” yapısından gelir: Türkçede bu ek zamanı, kişiyi ve soru düzenini kendi içinde çözer. İngilizcede ise bunların her biri için ayrı bir karar vermen gerekir.
Two hours ago Elif said she is at the station.
Two hours ago Elif said she was at the station.
Türkçede “istasyonda olduğunu söyledi” derken zaman kayması hissedilmez; -dığını eki şimdiyi ve geçmişi ayırmaz. İngilizcede söz geçmişte kaldığı ve durum artık geçerli olmadığı için fiil bir zaman geri kayar.
He said me that he was hungry.
He told me that he was hungry.
Türkçedeki “bana söyledi” kalıbını say ile kurmaya çalışmaktan gelir. Say kişi almaz; kişiyi söylemek için tell + kişi kullanılır.
She told that she was busy.
She said that she was busy. / She told me that she was busy.
İki fiil de Türkçede “söylemek” olduğu için birbirinin yerine kullanılıyor. Tell’den sonra mutlaka bir kişi gelmelidir.
He asked me where did I live.
He asked me where I lived.
Türkçede “nerede yaşadığımı sordu” zaten düz bir yapıdır; aynı mantığı İngilizceye taşı. Aktarılan soruda did kullanılmaz ve özne fiilden önce gelir.
She asked me do I like tea.
She asked me if I liked tea.
Türkçedeki “sevip sevmediğimi” yapısının İngilizce karşılığı if / whether’dır. Evet/hayır sorusu aktarılırken do düşer, yerine if gelir.
Last month Tom said he will call me the next day.
Last month Tom said he would call me the next day.
Türkçede “arayacağını söyledi” cümlesinde gelecek eki aynen kalır. İngilizcede söz geçmişte kaldığı ve arama da artık geçmişe ait olduğu için will → would olur. (Arama hâlâ gelecekteyse He said he will call me. de kullanılabilir; would ise her durumda doğrudur.)
Last week she said she has finished the report.
Last week she said she had finished the report.
Türkçede “bitirdiğini söyledi” hem “bitirdi” hem “bitirmiş” anlamını taşır. İngilizcede söz geçmişte kaldığında present perfect past perfect’e kayar.
“I'm late,” Elif said. → Elif said I was late.
Elif said she was late.
Türkçede “geç kaldığını söyledi” cümlesinde kişi “-ını” ekinin içindedir ve özne zamiri söylenmez. İngilizcede zamiri kendi bakış açına göre değiştirmen gerekir: Elif’in I’ı senin için she’dir.
Reported Speech ile Reporting Verbs Farkı
Bu derste en temel üç aktarma fiilini (say, tell, ask) ve cümlelerle soruların aktarılmasını işledik. İngilizcede bir sözü daha ayrıntılı aktarmaya yarayan başka fiiller de vardır: advise (tavsiye etmek), promise (söz vermek), warn (uyarmak), suggest (önermek), deny (inkâr etmek). Bunların her birinin kendi kalıbı vardır ve emir ile ricaların aktarılması da bu konuya girer.
| Reported speech (B1) | Reporting verbs (B2) | |
|---|---|---|
| Fiiller | say, tell, ask | advise, promise, warn, suggest, deny… |
| Kalıp | said (that) + cümle | promised to + V1, suggested + V-ing… |
| Örnek | He said he would help. | He promised to help. |
| Emir ve rica | bu derste yok | She told me to wait. |
Gördüğün gibi reporting verbs, sözün yalnızca içeriğini değil, niyetini de (söz vermek, uyarmak, önermek) aktarır. Bu fiillerin kalıpları ve told me to wait gibi emirlerin aktarılması B2 seviyesindeki reporting verbs dersinde ayrıntılı anlatılıyor.
Derinleşmek İsteyenlere
That ne zaman düşer?
Say ve tell’den sonra gelen that konuşmada çoğu zaman düşer: She told me (that) she was leaving. Resmî yazılarda ve uzun cümlelerde that’i korumak cümleyi daha kolay okunur kılar. Anlam açısından hiçbir fark yoktur.
If mi, whether mı?
Evet/hayır sorularının aktarılmasında ikisi de doğrudur: He asked if / whether I was free. Whether biraz daha resmîdir ve or not ile birlikte sık kullanılır: She asked whether or not the shop was open.
Modalların aktarılması: may, must
May genellikle might olur: “It may rain.” → He said it might rain. Must zorunluluk bildiriyorsa çoğu zaman had to olur, ama must olarak kalması da doğrudur: “You must wear a helmet.” → He said I had to wear a helmet. Tahmin bildiren must ise değişmez: “You must be tired.” → She said I must be tired. Would, could, should ve might zaten geçmiş biçimler gibi davrandığı için değişmez.
Uzun bir konuşmayı aktarmak
Uzun bir konuşmayı anlatırken her cümlede “he said” tekrarlamak gerekmez. İlk cümlede aktarma fiilini kullandıktan sonra devam eden cümleleri de kaydırılmış zamanla verebilirsin: Can called me last night. He said he was at the airport. His flight was late, and he was very tired. Burada kaydırılmış past simple (was, was late), sonraki cümlelerin de Can’ın sözlerinden aktarıldığını belli eder.
Reported Speech Alıştırmaları
Üç alıştırma hazırladık: önce zamanı doğru kaydıracak, sonra say, tell, ask ve doğru kelime sırası arasında seçim yapacak, en sonda da doğrudan cümleleri ve soruları dolaylıya çevireceksin. Cevaplarını yazıp “Kontrol et” düğmesine bas; açıklamalar hangi kuralın uygulandığını gösterecek.
Alıştırma 1: Zamanı bir basamak geri kaydır
Tırnaktaki cümleler bir süre önce söylendi ve artık geçerli değil. Cümleyi aktar, zamanı bir basamak geri kaydırarak boşluğa fiilin doğru biçimini yaz. Olumsuzlarda kısaltmalı ya da kısaltmasız yazabilirsin.
- 1
“I am tired.” → She said she tired.
- 2
“I work in a bank.” → He said he in a bank.
- 3
“We are watching a film.” → They said they a film.
- 4
“I will help you.” → Tom said he me.
- 5
“I can't swim.” → Ali said he swim.
- 6
“I have finished my homework.” → Elif said she her homework.
- 7
“I'm going to buy a car.” → She said she a car.
Cevap anahtarı
- was — am → was
- worked — present simple → past simple
- were watching — present continuous → past continuous
- would help — will → would
- couldn't — can't → couldn't
- had finished — present perfect → past perfect
- was going to buy — am going to → was going to
Alıştırma 2: Doğru seçeneği işaretle
Say / tell / ask seçimine, kelime sırasına ve zaman ifadelerine dikkat et.
- 1
She ___ me that she was busy.
- 2
He ___ that the shop was closed.
- 3
She asked me where I ___.
- 4
Tom asked ___ I wanted some tea.
- 5
“Do you speak French?” → She asked me ___.
- 6
He said he ___ the film the day before.
- 7
“I'll call you tomorrow,” she said last week. → She said she would call me ___.
Alıştırma 3: Doğrudan anlatımı dolaylıya çevir
Cümleyi dolaylı anlatıma çevir ve boşluğa gelen kelimeleri yaz. Aktarma fiili geçmişte olduğu için her cümlede zamanı bir basamak geri kaydır.
- 1
“Where is the station?” he asked. → He asked where the station .
- 2
“Are you hungry?” Mum asked me. → Mum asked me I was hungry.
- 3
“What time does the film start?” Emma asked. → Emma asked what time the film .
- 4
“I don't like coffee,” Can said. → Can said he coffee.
- 5
“We have bought a new house,” they said. → They said they a new house.
- 6
“Can you help me?” Ayşe asked Tom. → Ayşe asked Tom if he her.
- 7
“I'm meeting my friends tonight,” Elif said. → Elif said she her friends that night.
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
21 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
21 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
21 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
21 Premium
Reported Speech Konu Özeti
- Reported speech, bir sözü tırnaksız ve kendi cümlemizle aktarmaktır; Türkçedeki “…dığını söyledi” yapısına karşılık gelir.
- Aktarma fiili geçmişteyse fiil çoğu zaman bir zaman geri kayar: present → past, past / present perfect → past perfect, will → would, can → could.
- Say kişi almaz (said that…), tell mutlaka kişi alır (told me that…). That isteğe bağlıdır.
- Zamirler, zaman ve yer ifadeleri bakış açısına göre değişir: I → she, tomorrow → the next day, here → there.
- Sorular asked ile aktarılır; soru düzeni ve do / does / did kalkar. Evet/hayır sorularında if / whether gelir.
- Aktarma fiili present ise ya da bilgi hâlâ geçerliyse zaman kaydırmak gerekmez.
Reported Speech Hakkında Sık Sorulan Sorular
Reported speech nedir?
Reported speech nasıl yapılır?
Reported speech zaman değişimleri nelerdir?
Say ile tell farkı nedir?
Reported speech’te soru cümleleri nasıl aktarılır?
Reported speech’te zaman kaydırmak zorunlu mu?
Reported speech’te that kullanmak zorunlu mu?
Dolaylı anlatım ile dolaylı soru aynı şey mi?
Benzer dersler
- B1Dolaylı Sorular (Indirect Questions) Konu Anlatımı: Can You Tell Me, Do You Know Kalıpları, Kelime Sırası ve Alıştırmalar
- B2Reporting Verbs Konu Anlatımı: Advise, Suggest, Deny, Warn ve Diğer Aktarma Fiillerinin Kalıpları, Örnekler ve Alıştırmalar
- B1Past Perfect Tense (Miş'li Geçmiş Zaman) Konu Anlatımı: Yapısı, Kullanımı, Örnekler ve Alıştırmalar
- A1İngilizce Soru Cümleleri ve Soru Kelimeleri (Wh- Questions): Nasıl Kurulur, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- A2Simple Past Tense (Di’li Geçmiş Zaman) Konu Anlatımı: Kuralları, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- A2Present Perfect Tense Konu Anlatımı: Kullanımı, Ever, Never, Just, Yet, Already, Örnekler ve Alıştırmalar
