Logo
İngilizce Portalı
B1

Ettirgen Yapı (Causative) Konu Anlatımı: Have Something Done, Get, Make ve Let Kullanımı, Örnekler ve Alıştırmalar

İngilizce PortalıGüncellendi: 18 dk okuma
Kısa cevap

Ettirgen yapı (causative), bir işi kendimiz yapmayıp başkasına yaptırdığımızı anlatır ve Türkçedeki “-tır, -dır, -t” ettirgen eklerinin karşılığıdır. Hizmet aldığımızda have / get + nesne + V3 kullanılır; birine zorla yaptırmak için make, izin vermek için let gelir. Örnek: I had my hair cut. (Saçımı kestirdim.)

have / get + nesne + V3 · make / let + kişi + V1

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Ettirgen Yapı Nedir? Have Something Done Ne Demek?
  2. 2Have Something Done ve Get Something Done Nasıl Kurulur?
    1. 2.1Have something done: zamanlar ve kelime sırası
    2. 2.2Get something done: gündelik söyleyiş
  3. 3Ettirgen Yapı Ne Zaman Kullanılır?
  4. 4Have Someone Do ve Get Someone To Do
    1. 4.1Have someone do: birine iş vermek
    2. 4.2Get someone to do: ikna ederek yaptırmak
  5. 5Make ve Let ile Ettirgen Yapı
    1. 5.1Make someone do: zorlamak ve neden olmak
    2. 5.2Let someone do: izin vermek
  6. 6Ettirgen Yapıda Olumsuz ve Soru Cümleleri
  7. 7Ettirgen Yapı ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8Make ve Let ile Force ve Allow Farkı
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10Ettirgen Yapı Alıştırmaları
  11. 11Ettirgen Yapı Konu Özeti
  12. 12Ettirgen Yapı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ettirgen Yapı Nedir? Have Something Done Ne Demek?

Türkçede “Saçımı kestirdim.” dediğimizde saçı kesen biz değilizdir; berberdir. Ama işi isteyen ve parasını ödeyen bizizdir. Fiile eklenen -tir eki (kes-tir-di) tam olarak bunu anlatır. İngilizcede böyle bir ek yoktur; aynı anlam ayrı kelimelerle kurulan ettirgen yapılarla (causative) verilir: I had my hair cut.

Türkçedeki tek ek, İngilizcede birkaç farklı kalıba bölünür, çünkü İngilizce “yaptırma”nın nasıl olduğunu ayırt eder: bir hizmet mi aldık (have / get something done), birine iş mi verdik (have someone do), birini ikna mı ettik (get someone to do), zorladık mı (make), yoksa izin mi verdik (let)? Türkçede bunların çoğu aynı ekle söylenebilir.

Türkçe ettirgen ek → İngilizce kalıp
TürkçeİngilizceKalıp
Saçımı kestirdim.I had my hair cut.have + nesne + V3
Arabamı tamir ettirdim.I got my car repaired.get + nesne + V3
Öğretmen bizi bekletti.The teacher made us wait.make + kişi + V1
Babam arabasını bana kullandırdı.My dad let me drive his car.let + kişi + V1

Have Something Done ve Get Something Done Nasıl Kurulur?

Temel kalıp have + nesne + V3’tür. Burada sıra çok önemlidir: nesne, have ile V3’ün arasına girer. Cümlenin zamanını have taşır; V3 hiç değişmez. V3 için düzensiz fiiller listesindeki üçüncü hâli kullanırsın: cut, done, made, taken. Get aynı kalıpla kullanılır ve biraz daha gündelik bir tondadır: I got my hair cut. Aşağıda önce have’in zamanlara göre kullanımını, sonra get’in nerede daha doğal durduğunu görebilirsin.

Ettirgen yapı şeması: have ve get ile nesne + V3, make ve let ile kişi + yalın fiil kullanılır
Ettirgen yapının dört fiili: have, get, make, let

Have something done: zamanlar ve kelime sırası

Have something done farklı zamanlarda
ZamanÖrnekTürkçesi
Present simpleI have my car washed every month.Arabamı her ay yıkatırım.
Present continuousWe're having our kitchen painted.Mutfağımızı boyatıyoruz.
Past simpleShe had her eyes tested yesterday.Dün gözlerini muayene ettirdi.
Present perfectI've just had my hair cut.Saçımı yeni kestirdim.
Be going toThey're going to have the roof repaired.Çatıyı tamir ettirecekler.
ModalYou should get your phone checked.Telefonunu kontrol ettirmelisin.

Zaman değişse de V3 (washed, painted, cut) hep aynı kalır; zamanı have ya da get gösterir.

  • Sıra: have + nesne + V3. I had my hair cut. (Saçımı kestirdim.) ile I had cut my hair. (Saçımı kesmiştim.) tamamen farklı cümlelerdir.
  • Nesnenin önü: Nesneden önce çoğu zaman iyelik sıfatları gelir: my car, her hair, our house. Türkçedeki “arabamı, saçını” eklerine bakarak doğru sıfatı bulabilirsin.
  • İşi yapan: Söylemek istersen sona by eklenir: I had my car repaired by a mechanic near my house. Çoğu zaman gerekmez.

Get something done: gündelik söyleyiş

Get + nesne + V3, have something done ile aynı anlamı verir ve aynı sırayla kurulur; yalnız tonu daha gündeliktir. Resmî bir e-postada have, arkadaşla konuşurken ya da mesajlaşırken get daha doğal durur. Get bazen işi yaptırmak için biraz uğraştığını da hissettirir: I finally got my laptop repaired. (Sonunda dizüstü bilgisayarımı tamir ettirebildim.)

Get + nesne + V3
  • We got the car serviced before the trip.Yolculuktan önce arabanın bakımını yaptırdık.
  • I'm getting my teeth cleaned on Friday.Cuma günü dişlerimi temizletiyorum.
  • Can you get these photos printed by tomorrow?Bu fotoğrafları yarına kadar bastırabilir misin?

Ettirgen Yapı Ne Zaman Kullanılır?

Ettirgen yapılar en çok hizmet aldığımız durumlarda kullanılır: berber, tamirci, terzi, kurye. Ama bunun dışında da başımıza gelen olayları, birine verdiğimiz işleri, ikna etmeyi, zorlamayı ve izin vermeyi anlatırlar. Aşağıda her kullanımı örnekleriyle görebilirsin.

Ettirgen yapı ile resimli örnek cümleler: I had my hair cut, We got the car repaired, She had her teeth checked
Have something done ile hizmet aldırma örnekleri

1Bir hizmet aldığımızda

Bir işi parasını ödeyerek bir uzmana yaptırdığımızda have + nesne + V3 kullanırız.

  • I had my hair cut on Saturday.Cumartesi saçımı kestirdim.
  • We had our carpets cleaned last week.Geçen hafta halılarımızı yıkattık.
  • Where do you have your suits made?Takımlarını nerede diktiriyorsun?

2Gündelik konuşmada get ile

Aynı anlam get + nesne + V3 ile de verilir; konuşmada ve mesajlaşmada sık duyarsın.

  • I need to get my phone fixed.Telefonumu tamir ettirmem lazım.
  • Did you get your eyes tested?Gözlerini muayene ettirdin mi?
  • She got her dress cleaned for the wedding.Düğün için elbisesini temizletti.

3Başımıza gelen kötü olaylar

Have + nesne + V3 bazen istemediğimiz bir olayı anlatır. Burada kimse bir şey yaptırmamıştır; Türkçeye edilgen çevrilir.

  • She had her bag stolen on the train.Trende çantası çalındı.
  • He had his nose broken in a football match.Bir futbol maçında burnu kırıldı.

4Birine bir iş verdiğimizde

İşi yapacak kişiyi de söylüyorsak have + kişi + V1 kullanırız. İş yerinde, otelde, restoranda sık duyulur.

  • I'll have my assistant send you the documents.Belgeleri asistanımın size göndermesini sağlayacağım.
  • The teacher had us read the text aloud.Öğretmen metni bize yüksek sesle okuttu.

5İkna ederek yaptırdığımızda

Get + kişi + to V1, birini rica ederek ya da ikna ederek bir işe razı ettiğimizi anlatır.

  • I finally got my brother to help me.Sonunda kardeşimi bana yardım etmeye ikna ettim.
  • Can you get Tom to call me?Tom’un beni aramasını sağlayabilir misin?

6Zorla yaptırdığımızda ya da neden olduğumuzda

Make + kişi + V1 birini bir şeyi yapmaya zorlamayı ya da bir şeyin birinde bir tepkiye, bir duyguya neden olmasını anlatır.

  • The coach made us run ten laps.Antrenör bize on tur koşturdu.
  • Onions always make me cry.Soğan beni hep ağlatır.

7İzin verdiğimizde

Let + kişi + V1 izin vermek demektir. Let me… kalıbı ise yardım teklif ederken kullanılır.

  • My parents let me stay out late at weekends.Annemle babam hafta sonları geç saate kadar dışarıda kalmama izin verir.
  • Let me carry your bag.Çantanı ben taşıyayım.

Have Someone Do ve Get Someone To Do

Bazen işi kime yaptırdığımızı da söyleriz. Bu durumda kalıp değişir: işi yapan kişi have ya da get’in hemen arkasına gelir ve fiil artık V3 değil, yalın ya da to’lu olur. Kişi bir zamirse nesne zamirleri kullanılır: me, him, her, us, them.

Ettirgen yapı kalıpları: have + nesne + V3, have + kişi + V1, get + kişi + to V1 ve make, let örnekleri
Ettirgen yapıda fiil nesneye göre değişir: V3, yalın fiil ya da to + fiil

Have someone do: birine iş vermek

Have + kişi + V1 (to yok). Genellikle bir yöneticinin, öğretmenin ya da müşterinin birine iş vermesini anlatır; biraz resmî bir tonu vardır.

Have + kişi + yalın fiil
  • I had the mechanic check the brakes.Frenleri tamirciye kontrol ettirdim.
  • The manager had Elif prepare the report.Müdür raporu Elif’e hazırlattı.
  • I'll have someone call you back.Birinin sizi geri aramasını sağlayacağım.

Get someone to do: ikna ederek yaptırmak

Get + kişi + to + V1. Get’te fiil to’lu gelir ve çoğu zaman biraz çaba, rica ya da ikna etme anlamı taşır. Türkçeye “…mesini sağlamak, …meye ikna etmek” diye çevrilir.

Get + kişi + to + fiil
  • I got my sister to lend me her car.Kız kardeşimi bana arabasını ödünç vermeye ikna ettim.
  • Can you get the kids to tidy their room?Çocuklara odalarını toplatabilir misin?
  • She got her boss to give her a day off.Patronundan bir gün izin koparmayı başardı.

Make ve Let ile Ettirgen Yapı

Make someone do: zorlamak ve neden olmak

Make’in iki anlamı vardır. Birincisi, birini istemediği bir şeyi yapmaya zorlamaktır: She made me wait. İkincisi, bir olayın ya da bir şeyin birinde bir duyguya, bir tepkiye neden olmasıdır. Bu anlamda özne çoğu zaman bir kişi değil; bir şaka, bir şarkı ya da kötü havadır. Türkçede ikisi de genellikle ettirgen ekle söylenir: beklet-, güldür-.

Make + kişi + yalın fiil
AnlamÖrnekTürkçesi
zorlamakShe made me wait for an hour.Beni bir saat bekletti.
neden olmakThe joke made everyone laugh.Şaka herkesi güldürdü.
neden olmakThe bad weather made us change our plans.Kötü hava planlarımızı değiştirmemize neden oldu.
duygu yaratmakThis song makes me feel happy.Bu şarkı beni mutlu ediyor.

Make’ten sonra fiil her zaman yalın hâldedir: make me wait, make me feel.

Let someone do: izin vermek

Let + kişi + yalın fiil, birinin bir şey yapmasına izin vermek demektir. Olumsuz cümlede “izin vermemek” anlamına gelir. Let me… kalıbı ise izin istemekten çok bir yardım teklifidir: Let me help you. (Sana yardım edeyim.) Let düzensiz bir fiildir ve üç hâli de aynıdır: let, let, let.

Let + kişi + yalın fiil
AnlamÖrnekTürkçesi
izin vermekMy boss let me leave early.Patronum erken çıkmama izin verdi.
izin vermemekDon't let the children play near the road.Çocukların yolun yakınında oynamasına izin verme.
izin vermemekMy parents didn't let me go to the concert.Annemle babam konsere gitmeme izin vermedi.
teklif (Let me…)Let me help you.Sana yardım edeyim.

Let’ten sonra fiil her zaman yalın hâldedir: let me go, let them play.

Ettirgen Yapıda Olumsuz ve Soru Cümleleri

Passive’den farklı olarak ettirgen yapıda have, get, make ve let asıl fiildir. Bu yüzden present simple ve past simple’da olumsuz ve soru cümleleri do / does / did ile kurulur. V3 ya da yalın fiil yerinde kalır.

Olumsuz ve soru kalıpları
TürÖrnekTürkçesi
Olumsuz (present)I don't have my car washed very often.Arabamı pek sık yıkatmam.
Olumsuz (past)She didn't get her phone fixed.Telefonunu tamir ettirmedi.
Soru (present)Where do you have your hair cut?Saçını nerede kestiriyorsun?
Soru (past)Did you have the house painted?Evi boyattın mı?
Make / letDid they let you go early?Erken gitmene izin verdiler mi?

Did you had…? yanlıştır: did’den sonra have yalın kalır.

Ettirgen Yapı ile En Sık Yapılan Hatalar

Ettirgen yapı hatalarının çoğu, Türkçede tek bir ekle (-tır, -dır, -t) anlatılan şeyi İngilizcede tek bir fiille karşılamaya çalışmaktan doğar. Özellikle “yaptırmak” kelimesindeki “yap” kısmını make diye çevirmek çok yaygındır.

I cut my hair at the hairdresser's.

I had my hair cut at the hairdresser's.

Türkçede “kes-tir-dim” ekiyle işi başkasının yaptığı anlaşılır. İngilizcede ek olmadığı için tek başına cut, kelimesi kelimesine saçı senin kestiğini söyler. Günlük konuşmada bazen böyle denir, ama işi başkasının yaptığını açıkça göstermek için have + nesne + V3 kullanılır.

I had cut my hair yesterday.

I had my hair cut yesterday.

Türkçede ek fiile yapıştığı için kelime sırası önemsiz gibi gelir. İngilizcede had cut my hair bir past perfect cümlesidir ve “kesmiştim” demektir. Nesne have ile V3’ün arasına girmeli.

I had my car repair.

I had my car repaired.

Türkçede “tamir ettirdim” tek bir fiil gibidir. İngilizcede işi yapan sen olmadığın için ana fiil V3 olmalıdır: repaired.

I made my house painted.

I had my house painted.

“Yaptırmak” kelimesindeki “yap” kısmını make diye çevirmekten gelir. Make zorlamak anlamındadır; hizmet aldırırken have ya da get kullanılır.

She made me to wait.

She made me wait.

Türkçede “beklemeye zorladı” gibi mastarlı düşündüğümüz için araya to eklenir. Make’ten sonra fiil yalın gelir.

My parents let me to go to the party.

My parents let me go to the party.

“Gitmeme izin verdi” cümlesindeki mastar to ile karşılanmaya çalışılıyor. Let de make gibi yalın fiil alır.

I got the mechanic repair my car.

I got the mechanic to repair my car.

Have ve get kalıpları karışıyor. Have + kişi + V1, ama get + kişi + to V1.

I have my hair cut yesterday.

I had my hair cut yesterday.

Türkçede geçmiş zaman eki ana fiile gelir (kes-tir-di). İngilizcede zamanı have taşır; geçmiş için had kullanılır, cut değişmez.

Make ve Let ile Force ve Allow Farkı

Make ve let’in anlamını taşıyan iki fiil daha vardır: force (zorlamak) ve allow (izin vermek). Anlamları yakındır ama kalıpları farklıdır: force ve allow’dan sonra to gelir. Ayrıca force, zorlamayı make’ten daha sert anlatır; allow ise let’ten biraz daha resmîdir. Günlük konuşmada make ve let daha sık duyulur.

Make / let mi, force / allow mu?
Make / letForce / allow
ZorlamaShe made me wait.She forced me to wait.
İzinThey let us leave.They allowed us to leave.
Fiil biçimiyalın fiil (V1)to + V1
PassiveI was made to wait.
(let’in passive’i yok)
I was forced to wait.
We were allowed to leave.

Dikkat edilecek iki nokta var. Make passive’e çevrilince to geri gelir: I was made to wait. Let’in ise izin anlamında passive hâli kullanılmaz; We were let to leave. yerine We were allowed to leave. denir. Bir fiilden sonra to’lu mu, -ing’li mi, yalın mı fiil geleceğini merak ediyorsan gerund ve infinitive dersine bakabilirsin.

Derinleşmek İsteyenlere

Get something done: “bir işi bitirmek” anlamı

Get something done bazen “bir işi başkasına yaptırmak” değil, “bir işi halletmek, bitirmek” anlamına gelir: I need to get this report done by Friday. (Bu raporu cumaya kadar bitirmem lazım.) İşi kimin yaptığı belirsizdir; çoğu zaman konuşanın kendisidir.

Get passive ile karıştırma

My phone got stolen. (Telefonum çalındı.) cümlesinde get’ten hemen sonra V3 gelir; bu bir get passive’dir ve ettirgen değildir. I got my phone fixed. (Telefonumu tamir ettirdim.) cümlesinde ise get ile V3’ün arasına nesne girer. Farkı arada nesne olup olmamasından anlarsın.

Have to ile karıştırma

I have to cut my hair. “Saçımı kesmek zorundayım.” demektir; have to zorunluluk bildirir. I have my hair cut every month. ise “Her ay saçımı kestiririm.” demektir. İkisini birleştirmek de mümkündür: I have to have my hair cut. (Saçımı kestirmem gerekiyor.)

Help someone (to) do: to’lu da to’suz da olur

Help, make ve let gibi bir ettirgen fiil sayılmaz ama benzer bir kalıpla kullanılır ve to isteğe bağlıdır: She helped me carry the boxes. = She helped me to carry the boxes. (Kutuları taşımama yardım etti.) İkisi de doğrudur.

Ettirgen Yapı Alıştırmaları

Üç alıştırmada önce fiilin doğru biçimini (V3, yalın fiil ya da to + fiil) yazacak, sonra doğru ettirgen fiili seçecek, en sonda da cümleleri ettirgen yapıyla yeniden yazacaksın. Cevabını verdikten sonra “Kontrol et” düğmesine bas; açıklamalar yanlışlarını anlamana yardım edecek.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: Fiilin doğru biçimini yaz

Parantezdeki fiili V3, yalın fiil ya da to + fiil olarak yaz. Önce nesnenin bir şey mi, kişi mi olduğuna bak.

  1. 1

    I had my hair (cut) yesterday.

  2. 2

    We're having our kitchen (paint).

  3. 3

    The teacher made us (write) the essay again.

  4. 4

    My parents let me (stay) at Elif's house.

  5. 5

    I got my brother (help) me with the boxes.

  6. 6

    She had the waiter (bring) another glass.

  7. 7

    You should get your eyes (test).

Cevap anahtarı
  1. cut — have + nesne + V3; cut – cut – cut.
  2. painted — Nesne bir şey (kitchen): V3.
  3. write — make + kişi + yalın fiil.
  4. stay — let + kişi + yalın fiil.
  5. to help — get + kişi + to V1.
  6. bring — have + kişi + yalın fiil.
  7. tested — get + nesne + V3.
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Doğru seçeneği işaretle

Anlama ve kalıba göre doğru fiili ya da biçimi seç.

  1. 1

    I ___ my car washed every month.

  2. 2

    My mum doesn't ___ me play computer games after ten. She says it's too late.

  3. 3

    She ___ her bag stolen on the train.

  4. 4

    The boss made everyone ___ late.

  5. 5

    We were allowed ___ early.

  6. 6

    I had my phone ___ last week.

  7. 7

    Can you get Tom ___ me back?

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Cümleyi ettirgen yapıyla yeniden yaz

İlk cümlenin anlamını koruyarak boşluğa gelen kelimeleri yaz.

  1. 1

    A hairdresser cut my hair. → I had .

  2. 2

    A mechanic is repairing our car. → We are having .

  3. 3

    A painter painted her house last year. → She had last year.

  4. 4

    My dad allowed me to drive his car. → My dad let me his car.

  5. 5

    The teacher forced us to stay after class. → The teacher made us after class.

  6. 6

    I persuaded my friend to check my essay. → I got my friend my essay.

  7. 7

    Someone will clean the windows for us tomorrow. → We will have tomorrow.

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Ettirgen Yapı Konu Özeti

  • Ettirgen yapı bir işi başkasına yaptırdığımızı anlatır; Türkçedeki “-tır, -dır, -t” eklerinin karşılığıdır.
  • Hizmet aldırma: have / get + nesne + V3 — I had my hair cut. Zamanı have taşır, V3 değişmez.
  • İşi yapan kişiyi söylerken: have + kişi + V1 ya da get + kişi + to V1.
  • Make + kişi + V1 zorlamak ya da neden olmak, let + kişi + V1 izin vermek demektir; to kullanılmaz.
  • Have + nesne + V3 başa gelen kötü olayları da anlatır: She had her bag stolen.
  • Olumsuz ve soru do / does / did ile kurulur: Did you have the house painted?

Ettirgen Yapı Hakkında Sık Sorulan Sorular

İngilizce ettirgen yapı nedir?

Bir işi kendimiz yapmayıp başkasına yaptırdığımızı, birini zorladığımızı ya da birine izin verdiğimizi anlatan yapılardır. Başlıcaları have / get something done, have someone do, get someone to do, make ve let’tir.

Have something done ne demek?

“Bir şeyi yaptırmak” demektir: I had my car washed. (Arabamı yıkattım.) Kalıp have + nesne + V3’tür ve genellikle bir hizmet aldığımızı anlatır.

Have something done ile get something done farkı nedir?

Hizmet aldırma anlamında neredeyse aynıdır. Get biraz daha gündelik bir tondadır ve konuşmada sık kullanılır, bazen işi halletmek için çaba gösterdiğimizi de hissettirir; have ise her ortamda doğru durur: I had / got my hair cut.

Have someone do ile get someone to do farkı nedir?

Have + kişi + yalın fiil birine iş vermeyi (I had the mechanic check it.), get + kişi + to + fiil ise birini ikna ederek yaptırmayı anlatır (I got him to check it.). Kalıp farkına dikkat: get’te to vardır.

Make ile let arasındaki fark nedir?

Make zorlamak ya da neden olmak (She made me wait.), let izin vermek demektir (She let me go.). İkisinden sonra da yalın fiil gelir.

Make ve let’ten sonra to gelir mi?

Hayır, etken cümlede gelmez: make me wait, let me go. Yalnızca make passive’e çevrilince to gelir: I was made to wait. Force ve allow ise kişiden sonra to + fiil alır: force me to wait, allow me to go.

Ettirgen yapı ile passive voice farkı nedir?

Passive’de yalnızca işin yapıldığını söyleriz: My car was repaired. (Arabam tamir edildi.) Ettirgende işi bizim yaptırdığımızı da anlatırız: I had my car repaired. (Arabamı tamir ettirdim.)

“I had my phone stolen” ne demek?

“Telefonum çalındı.” demektir. Have + nesne + V3 burada bir şey yaptırmayı değil, başımıza gelen istenmeyen bir olayı anlatır.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

İngilizce Portalı

Bu ders, uluslararası CEFR müfredatları karşılaştırılarak hazırlandı ve yayımlanmadan önce kontrol edildi. Bir hata görürsen bize yaz.