Can, Could, May Konu Anlatımı: Rica ve İzin Cümleleri, Could ile Geçmişte Yetenek, Örnekler ve Alıştırmalar
Can, could ve may, İngilizcede rica etmek ve izin istemek için kullanılan modal fiillerdir; Türkçedeki “-ebilir misin?”, “-ebilir miyim?” sorularının karşılığıdır. Can samimi, could daha kibardır; may ise yalnız izin isterken kullanılan en resmî seçenektir. Could ayrıca geçmişteki yeteneği anlatır. Örnek: Could you help me, please? (Bana yardım edebilir misiniz?)
Can / Could you + yalın fiil? · Can / Could / May I + yalın fiil?
Bu derste öğreneceklerin
- 1Can, Could, May Ne Demek? Rica ve İzin Bildiren Modallar
- 2Can, Could, May Nasıl Kullanılır? Cümle Yapısı
- 3Can, Could, May Ne Zaman Kullanılır?
- 4Can You mı, Could You mu? Rica ve İzin Cümlelerinde Kibarlık
- 5Could ve Couldn't: Geçmişte Yetenek
- 6Can, Could, May ile En Sık Yapılan Hatalar
- 7Can ile Could Farkı
- 8Derinleşmek İsteyenlere
- 9Can, Could, May Alıştırmaları
- 10Can, Could, May Konu Özeti
- 11Can, Could, May Hakkında Sık Sorulan Sorular
Can, Could, May Ne Demek? Rica ve İzin Bildiren Modallar
A1 seviyesinde can ve can't ile yetenek anlatmayı öğrenmiştin: I can swim. (Yüzebilirim.) Bu derste aynı ailenin üç üyesini, günlük hayatta en çok ihtiyaç duyduğun iki iş için kullanacağız: birinden bir şey rica etmek ve bir şey yapmak için izin istemek. Bunlara ek olarak could’un ikinci önemli görevini, yani geçmişteki yeteneği anlatmayı öğreneceksin.
Türkçede rica ve izni fiile eklediğimiz -ebil ekiyle ve soru ekiyle yaparız: “Yardım edebilir misin?”, “İçeri girebilir miyim?” Kibarlığı ise çoğu zaman “sen” yerine “siz” diyerek ya da “acaba, lütfen” ekleyerek artırırız. İngilizcede “siz” ayrımı yoktur; kibarlık derecesini hangi modali seçtiğin belirler.
| Türkçe | İngilizce | Görev |
|---|---|---|
| Tuzu uzatır mısın? | Can you pass the salt? | rica (samimi) |
| Bana yardım edebilir misiniz? | Could you help me? | rica (kibar) |
| Buraya oturabilir miyim? | Can I sit here? | izin (samimi) |
| İçeri girebilir miyim? | May I come in? | izin (resmî) |
| Beş yaşında yüzebiliyordum. | I could swim at five. | geçmişte yetenek |
Can, Could, May Nasıl Kullanılır? Cümle Yapısı
Üçü de modal fiildir, bu yüzden kuralları aynıdır: her kişide aynı kalırlar, -s almazlar, arkalarından “to” gelmez ve fiil yalın hâliyle kullanılır. Soru kurmak için modal öznenin önüne geçer; do / does kullanılmaz. Hangi kalıbın hangi işe yaradığını aşağıdaki tabloda görebilirsin.
| Görev | Kalıp | Örnek | Türkçesi |
|---|---|---|---|
| Rica | Can / Could you + fiil? | Could you close the door? | Kapıyı kapatabilir misin? |
| İzin isteme | Can / Could / May I + fiil? | May I ask a question? | Bir soru sorabilir miyim? |
| İzin verme | You can / may + fiil. | You can use my car. | Arabamı kullanabilirsin. |
| İzin vermeme | You can't + fiil. | You can't park here. | Buraya park edemezsin. |
| Geçmişte yetenek | Özne + could / couldn't + fiil | I couldn't sleep. | Uyuyamadım. |
Rica ederken özne you, izin isterken özne I ya da we olur.

- Rica = you: Karşındaki kişiden bir şey yapmasını istiyorsan soru you ile kurulur: Can you help me? (Bana yardım edebilir misin?)
- İzin = I / we: Kendin bir şey yapmak istiyorsan soru I ya da we ile kurulur: Can I go now? (Şimdi gidebilir miyim?)
- Rica ve izin cümlelerinde may yalnız izin içindir: May I…? ve May we…? doğrudur; May you help me? diye rica edilmez.
- “To” ve -s yok: Could you help me? doğru, Could you to help me? yanlış. She could dance. doğru, She coulds dance. yanlış.
Can, Could, May Ne Zaman Kullanılır?
Bu üç modal, restoranda, otelde, iş yerinde ya da okulda sürekli karşına çıkar. Aşağıda en sık yedi kullanımı örnekleriyle görebilirsin: rica, izin isteme, izin verme, yardım teklif etme, geçmişte yetenek, geçmişte izin ve öneri. Her örneğin yanındaki düğmeye basarak cümleyi dinleyebilirsin.

1Birinden bir şey rica etmek (Can you / Could you)
Karşındakinden bir şey yapmasını isterken kullanılır. Arkadaşlarla Can you…? yeterlidir; tanımadığın biriyle, iş yerinde ya da büyük bir istekte Could you…? daha kibar durur.
- Can you pass the salt?Tuzu uzatır mısın?
- Could you open the window, please?Pencereyi açabilir misiniz, lütfen?
- Could you speak more slowly, please?Biraz daha yavaş konuşabilir misiniz, lütfen?
2İzin istemek (Can I / Could I / May I)
Kendin bir şey yapmak için izin isterken kullanılır. Can I samimi, Could I kibar, May I ise en resmî ve en kibar seçenektir.
- Can I sit here?Buraya oturabilir miyim?
- Could I ask you a question?Size bir soru sorabilir miyim?
- May I come in?İçeri girebilir miyim?
3İzin vermek ve vermemek (You can / You can't / You may)
Birine izin verirken you can, izin vermezken you can't kullanılır. You may resmîdir; öğretmenlerin, görevlilerin ve yazılı kuralların dilidir.
- You can use my laptop.Dizüstü bilgisayarımı kullanabilirsin.
- You can't take photos in the museum.Müzede fotoğraf çekemezsin.
- You may start the exam now.Sınava şimdi başlayabilirsiniz.
4Yardım teklif etmek (Can I…?)
Birine yardım teklif ederken de Can I…? ya da daha resmî olarak May I…? kullanılır. Mağazalarda ve otellerde sık duyulur.
- Can I help you?Yardımcı olabilir miyim?
- Can I get you something to drink?Size içecek bir şey getireyim mi?
5Geçmişte yetenek (could / couldn't)
Geçmişte genel olarak yapabildiğin ya da yapamadığın şeyleri anlatırken could ve couldn't kullanılır. Türkçedeki “-ebiliyordum” ve “-emedim, -emiyordum” anlamlarına gelir.
- I could swim when I was five.Beş yaşındayken yüzebiliyordum.
- My grandmother could sing very well.Büyükannem çok güzel şarkı söyleyebiliyordu.
- We couldn't find a taxi last night.Dün gece taksi bulamadık.
6Geçmişte izin (could / couldn't)
Geçmişte bir şeye izin olup olmadığını anlatırken de could ve couldn't kullanılır.
- When I was a child, I couldn't stay up late.Çocukken geç saate kadar oturamazdım.
- At my old school, we could wear jeans.Eski okulumda kot pantolon giyebiliyorduk.
7Öneride bulunmak (could)
Bir fikir ya da seçenek önerirken could kullanılır. Bu, should’dan daha yumuşak bir öneridir: “istersen şöyle de yapabiliriz” der.
- We could go to the beach tomorrow.Yarın sahile gidebiliriz.
- You could ask Elif. She knows the city.Elif’e sorabilirsin. Şehri iyi bilir.
Can You mı, Could You mu? Rica ve İzin Cümlelerinde Kibarlık
Rica ve izin cümlelerinde dilbilgisi kolaydır; asıl önemli olan doğru kibarlık derecesini seçmektir. Aynı isteği üç farklı tonda söyleyebilirsin. Genel kural şu: Kişiyi ne kadar az tanıyorsan ve isteğin ne kadar büyükse, o kadar kibar bir kalıp seç.

Rica: Can you…? ve Could you…?
Can you…? aile, arkadaş ve iş arkadaşları arasında doğaldır. Could you…? daha kibardır ve tanımadığın kişilerle her zaman güvenli bir seçimdir. Kibar ricada please genellikle cümlenin sonuna ya da özneden hemen sonra gelir: Could you please wait here? / Could you wait here, please? Doğrudan söylenen emir cümleleri (Wait here.) ise yabancı biriyle konuşurken sert duyulabilir.
- Can you help me with my homework?Ödevime yardım edebilir misin?
- Could you call me back later, please?Beni daha sonra geri arayabilir misiniz, lütfen?
- Could you tell me the time, please?Saati söyleyebilir misiniz, lütfen?
- Can you turn the music down?Müziğin sesini kısabilir misin?
İzin: Can I…?, Could I…? ve May I…?
Kendi adına izin isterken üç seçeneğin de vardır. May I…? en resmî olanıdır; bir öğretmenin odasına girerken, bir mağazada ya da resmî bir ortamda kullanılır. Kafede ya da evde bir şey isterken çok sık kullanılan bir kalıp da Can I have…? ve Could I have…?’dır: Could I have a glass of water, please? (Bir bardak su alabilir miyim, lütfen?) Bir şey isterken kullanılan would like kalıbı da aynı derecede kibardır: I'd like a tea, please.
- Can I borrow your pen?Kalemini ödünç alabilir miyim?
- Could I leave a bit early today?Bugün biraz erken çıkabilir miyim?
- May I see your passport, please?Pasaportunuzu görebilir miyim, lütfen?
- Can we pay by card?Kartla ödeyebilir miyiz?
Cevap: Yes, of course ve Sorry, I can't
Bu sorulara cevap verirken kısa ve doğal kalıplar kullanılır. Dikkat etmen gereken tek nokta: Rica ya da izin sorusu could ile sorulsa bile cevapta could kullanılmaz. Could burada kibarlık içindir; izin verirken can, reddederken can't kullanılır.
| Soru | Olumlu cevap | Olumsuz cevap |
|---|---|---|
| Could you help me? | Yes, of course. / Sure. | Sorry, I can't. I'm busy. |
| Can I sit here? | Yes, you can. / Sure, go ahead. | Sorry, you can't. It's taken. |
| Could I use your phone? | Yes, of course you can. | I'm sorry, you can't. |
| May I come in? | Yes, you may. / Yes, please. | Not right now, sorry. |
Olumsuz cevapta yalnız “No.” demek kaba duyulur; sorry ile başlayıp kısa bir neden eklemek daha doğaldır.
Could ve Couldn't: Geçmişte Yetenek
Could, can’in geçmiş hâlidir. Geçmişte bir şeyi yapabildiğini ya da yapamadığını anlatırken kullanılır. Could her kişide aynıdır ve simple past cümlelerinde olduğu gibi yesterday, last year, when I was young gibi geçmiş zaman ifadeleriyle sık kullanılır.
| Şimdi (can) | Geçmiş (could) | Türkçesi |
|---|---|---|
| I can ride a bike. | I could ride a bike at six. | Altı yaşında bisiklet sürebiliyordum. |
| She can't cook. | She couldn't cook ten years ago. | On yıl önce yemek yapamıyordu. |
| Can you see the sea? | Could you see the sea from your room? | Odandan deniz görünüyor muydu? |
Could: olumlu cümleler
Olumlu cümlede sıra: özne + could + fiilin yalın hâli. Could bütün öznelerle aynıdır; at five, when I was young gibi geçmiş zaman ifadesi çoğu zaman cümlenin sonuna gelir.
- Mehmet could speak two languages when he was ten.Mehmet on yaşındayken iki dil konuşabiliyordu.
- We could hear the birds from our tent.Çadırımızdan kuşları duyabiliyorduk.
- Before the accident, Tom could run very fast.Kazadan önce Tom çok hızlı koşabiliyordu.
Couldn't: olumsuz cümleler
Olumsuz şekil could not, kısaltılmış hâli couldn't’tır. Couldn't hem genel yeteneksizlik (I couldn't swim as a child.) hem de tek bir olayda yapamamak için kullanılabilir: I couldn't open the door. (Kapıyı açamadım.)
- I couldn't sleep last night. It was too hot.Dün gece uyuyamadım. Hava çok sıcaktı.
- Ayşe couldn't come to the party.Ayşe partiye gelemedi.
- They couldn't find the hotel.Oteli bulamadılar.
Could you swim…?: soru ve kısa cevap
Geçmişteki yeteneği sorarken could öznenin önüne geçer: Could you swim when you were a child? (Çocukken yüzebiliyor muydun?) Kısa cevap: Yes, I could. / No, I couldn't. Bu sorular rica sorularıyla aynı biçimdedir; hangisi olduğunu cümledeki geçmiş zaman ifadesinden anlarsın.
- Could your grandmother read and write?Büyükannen okuma yazma biliyor muydu?
- Could you see the stage from your seat?Koltuğundan sahneyi görebiliyor muydun?
- — Could Elif ride a bike at six? — Yes, she could.— Elif altı yaşında bisiklet sürebiliyor muydu? — Evet, sürebiliyordu.
Can, Could, May ile En Sık Yapılan Hatalar
Bu hataların bir kısmı Türkçedeki “-ebil” ekinin tek biçimli olmasından, bir kısmı da may’in rica cümlelerinde de kullanılabileceğini sanmaktan doğar. En yaygın olanları şunlar:
May you help me?
Could you help me?
May yalnız izin isterken I ve we ile kullanılır. Birinden bir şey rica ederken Can you…? ya da Could you…? denir.
Could I open the window? — Yes, you could.
Could I open the window? — Yes, of course. / Yes, you can.
Cümle dilbilgisi açısından bozuk değil, ama izin verirken böyle cevap verilmez. Sorudaki could kibarlık içindir, geçmiş değildir; cevapta can ya da of course kullanılır. (Geçmişteki yetenek sorusunda ise Yes, I could. doğrudur.)
Can you to help me?
Can you help me?
Modal fiillerden sonra “to” gelmez; fiil yalın hâliyle kullanılır.
Do you can speak English?
Can you speak English?
Modal fiillerle soru kurarken do / does kullanılmaz; modal öznenin önüne geçer.
I can swim when I was five.
I could swim when I was five.
Geçmişteki yetenek için can’in geçmiş hâli could kullanılır. Türkçedeki “yüzebiliyordum” fiilinin geçmiş eki burada could’a karşılık gelir.
I couldn't to find my keys.
I couldn't find my keys.
Couldn't’tan sonra da fiil yalın gelir; “to” eklenmez.
I want a glass of water.
Can I have a glass of water, please?
Cümle dilbilgisi açısından doğrudur; sorun üsluptadır. Türkçedeki “Bir bardak su istiyorum.” kibar bir cümledir; İngilizcede ise bir kafede ya da evde I want… diye istemek fazla doğrudan, hatta kaba duyulabilir. Can I have…?, Could I have…? ya da I'd like… kullan.
Can ile Could Farkı
Can ile could aynı fiilin iki hâlidir, ama kullanımları tam olarak şimdi / geçmiş diye ayrılmaz. Could, ricada ve izinde can’in daha kibar hâli, önerilerde ise daha yumuşak bir seçenektir. Aşağıdaki tablo farkı özetliyor.
| Can | Could | |
|---|---|---|
| Yetenek | Şimdi: I can swim. | Geçmiş: I could swim at five. |
| Rica | Samimi: Can you help me? | Kibar: Could you help me? |
| İzin isteme | Samimi: Can I sit here? | Kibar: Could I sit here? |
| İzin verme | You can go. | Kullanılmaz (geçmiş izin hariç) |
| Öneri | We can meet at six. | We could meet at six. (daha yumuşak) |
Şimdiki yeteneği anlatan can’in bütün kuralları A1 seviyesindeki can ve can't dersinde anlatılıyor. Zorunluluk bildiren must ve have to ile tavsiye bildiren should ise A2 seviyesinin diğer modal dersleridir.
Derinleşmek İsteyenlere
Would you…? ile de rica edilir
Would you…? da could you gibi kibar bir rica kalıbıdır: Would you close the door, please? (Kapıyı kapatır mısınız, lütfen?) İkisi arasında büyük bir fark yoktur. Kibar bir istek bildiren I'd like… ve Would you like…? kalıpları ise A1 seviyesindeki ayrı bir derste anlatılıyor.
Could mı, was able to mu?
Geçmişteki genel bir yetenek için could kullanılır: I could read at four. Ama geçmişte tek bir olayda zor bir şeyi başardığını anlatırken olumlu cümlede genellikle could yerine was / were able to ya da managed to tercih edilir: The test was hard, but I was able to finish it. (Sınav zordu ama bitirebildim.) Olumsuzda böyle bir fark yoktur: I couldn't finish it. her durumda doğrudur. See, hear gibi algı fiilleriyle de could tek bir olay için kullanılabilir: I could see the mountains.
May ve could’un başka anlamı: olasılık
May ve could yalnız izin ve rica için kullanılmaz; bir şeyin olabileceğini de anlatır: It may rain tonight. (Bu gece yağmur yağabilir.) That could be Emma at the door. (Kapıdaki Emma olabilir.) Bu cümlelerde kimse izin istemiyor; bir tahmin yapılıyor. Bu anlam, B1 seviyesindeki olasılık bildiren may, might ve could dersinde anlatılıyor.
“Can I…?” kaba mı?
Bazı eski dilbilgisi kitapları izin isterken yalnız may’in doğru olduğunu söyler. Günümüz İngilizcesinde Can I…? tamamen doğrudur ve en sık kullanılan kalıptır. May I…? yanlış değildir, yalnız daha resmîdir. Yani ikisi arasındaki fark doğru / yanlış farkı değil, üslup farkıdır.
Could you tell me…? ile bilgi istemek
Yabancı birinden bilgi isterken Could you tell me…? kalıbı çok kullanılır: Could you tell me where the station is? (İstasyonun nerede olduğunu söyleyebilir misiniz?) Dikkat: Bu cümlede “where is the station” değil, where the station is denir. Bu yapıya dolaylı sorular denir ve B1 seviyesinde anlatılıyor. Hayalî durumlarda kullanılan could (If I had a car, I could drive you home.) ise if clause type 2 dersinin konusudur.
Can, Could, May Alıştırmaları
Konuyu pekiştirmek için üç alıştırma hazırladık. İlki rica, izin ve geçmişte yetenek arasında seçim yapmayı, ikincisi could / couldn't kullanımını, üçüncüsü cümleleri kibar hâle getirmeyi çalıştırıyor. Cevaplarını yaz ya da seç, sonra “Kontrol et” düğmesine bas.
Alıştırma 1: Doğru seçeneği işaretle
Cümle rica mı, izin mi, yoksa geçmişte yetenek mi anlatıyor? Doğru modali seç.
- 1
___ you help me with my bag, please?
- 2
Excuse me, ___ I use your phone?
- 3
When I was six, I ___ ride a bike.
- 4
I'm sorry, I ___ come to your party last Saturday.
- 5
Could I borrow your pen? — Yes, of course you ___.
- 6
___ you speak English when you were a child?
- 7
Shop assistant: “___ I help you?”
Cevap anahtarı
- Could — Birinden rica → Could you…? May you denmez.
- may — Resmî izin isteme → May I…?
- could — Geçmişte yetenek → could
- couldn't — Geçmiş (last Saturday) → couldn't
- can — İzin verirken can kullanılır; “you could” denmez.
- Could — Geçmişteki yetenek sorusu → Could
- Can — Yardım teklifi → Can I help you?
Alıştırma 2: Could mı, couldn't mı?
Parantezdeki işarete göre boşluğa could (+) ya da couldn't (−) yaz; (?) olan soruda Could ile başla.
- 1
Emma read when she was four. (+)
- 2
I was very tired, but I sleep. (−)
- 3
We see the sea from our hotel room. (+)
- 4
The test was very hard. I answer the last question. (−)
- 5
My grandfather speak three languages when he was young. (+)
- 6
Sorry I'm late. I find my keys. (−)
- 7
you swim when you were five? (?)
Alıştırma 3: Kibar ya da geçmiş hâle getir
Parantezdeki talimata göre boşluğa tek kelime yaz. Kısaltmalı ya da kısaltmasız yazabilirsin.
- 1
Can you open the window? (daha kibar rica) → you open the window, please?
- 2
Can I use your bathroom? (daha kibar izin) → I use your bathroom?
- 3
I was able to run fast when I was young. → I run fast when I was young.
- 4
I wasn't able to open the door. → I open the door.
- 5
She was able to cook when she was ten. (soru) → she cook when she was ten?
- 6
Give me the menu. (kibar istek) → I have the menu, please?
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
A2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
21 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
21 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
21 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
21 Premium
Can, Could, May Konu Özeti
- Rica için Can you…? (samimi) ya da Could you…? (kibar) kullanılır; May you…? denmez.
- İzin için Can I…? (samimi), Could I…? (kibar) ve May I…? (resmî) kullanılır.
- İzin verirken You can…, vermezken You can't… denir; Could I…? sorusuna Yes, you could denmez.
- Could / couldn't geçmişteki yeteneği anlatır: I could swim at five. / I couldn't sleep.
- Üçü de modaldır: -s almaz, “to” almaz, soruda do / does kullanılmaz.
- Could ayrıca yumuşak bir öneri bildirir: We could go to the beach.
Can, Could, May Hakkında Sık Sorulan Sorular
Can, could, may farkı nedir?
İngilizce could ne demek?
Can I, Could I ve May I farkı nedir?
Can you ile Could you arasındaki fark nedir?
Could ve couldn't ne zaman kullanılır?
May you diye soru sorulur mu?
Could I…? sorusuna nasıl cevap verilir?
May’in başka anlamları var mı?
Benzer dersler
- A1Can / Can't Kullanımı Konu Anlatımı: Yetenek, İzin, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- A1Would Like Konu Anlatımı: I'd Like ve Would You Like Kullanımı, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- A2Must ve Have To Konu Anlatımı: Farkı, Mustn't ve Don't Have To, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- A2Should Kullanımı: Tavsiye Bildiren Should Konu Anlatımı, Shouldn't, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- B1May, Might, Could (Olasılık) Konu Anlatımı: Farkları, Olumsuzları, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- B1Dolaylı Sorular (Indirect Questions) Konu Anlatımı: Can You Tell Me, Do You Know Kalıpları, Kelime Sırası ve Alıştırmalar
