Logo
İngilizce Portalı
A1

Can / Can't Kullanımı Konu Anlatımı: Yetenek, İzin, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar

İngilizce PortalıGüncellendi: 15 dk okuma
Kısa cevap

Can, yetenek, izin ve olasılık bildiren bir modal fiildir ve Türkçedeki -ebilmek ekinin karşılığıdır. Olumsuzu can't (cannot), yani “-emez”dir. Can bütün öznelerle aynı kalır, -s almaz ve arkasından fiilin yalın hâli gelir. Örnek: I can swim. (Yüzebilirim.) / She can't drive. (Araba kullanamaz.)

Özne + can / can't + yalın fiil

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Can Ne Demek? Can't Ne Demek?
  2. 2Can ve Can't Nasıl Kullanılır? (Cümle Yapısı)
  3. 3Can Ne Zaman Kullanılır?
  4. 4Can ile Olumlu, Olumsuz ve Soru Cümleleri
    1. 4.1Can + fiil: olumlu cümleler
    2. 4.2Can't ve cannot: olumsuz cümleler
    3. 4.3Can + özne + fiil: evet-hayır soruları
    4. 4.4Yes, I can / No, I can't: kısa cevaplar
    5. 4.5What, where + can: soru kelimeli sorular
  5. 5Can ile İzin İstemek, İzin Vermek ve Yasak Bildirmek
  6. 6Can / Can't ile En Sık Yapılan Hatalar
  7. 7Can ile Could ve May Farkı (Kısa Bakış)
  8. 8Derinleşmek İsteyenlere
  9. 9Can / Can't Alıştırmaları
  10. 10Can / Can't Konu Özeti
  11. 11Can / Can't Hakkında Sık Sorulan Sorular

Can Ne Demek? Can't Ne Demek?

Can, İngilizcede “yapabilmek, -ebilmek” anlamı veren kelimedir. Türkçede bu anlamı fiile eklediğimiz -ebil / -abil ile veririz: yüz-ebil-irim, konuş-abil-ir. İngilizcede ise bu ek ayrı bir kelimedir ve fiilin önüne gelir: I can swim. Olumsuzu can't ya da cannot’tır ve Türkçedeki -eme / -ama ekinin karşılığıdır: I can't swim. (Yüzemem.)

Can, modal (kip) fiil denen özel bir gruptadır. Modal fiiller tek başına bir eylem anlatmaz; arkasından gelen asıl fiile “yapabilir, yapmalı, yapabilir mi” gibi bir anlam katar. İngilizcede başka modal fiiller de vardır (should, must, will…), ama A1 seviyesinde ilk ve en önemlisi can’dir.

Türkçe -ebil / -eme → İngilizce can / can't
TürkçeİngilizceEk nerede?
Yüzebilirim.I can swim.-ebil → can
Gitar çalabilir.He can play the guitar.-abil → can
Araba kullanamam.I can't drive.-ama → can't
Seni duyamıyorum.I can't hear you.-ama → can't
Girebilir miyim?Can I come in?-ebilir mi → Can…?

Can ve Can't Nasıl Kullanılır? (Cümle Yapısı)

Can’in en büyük kolaylığı şudur: bütün öznelerle aynı kalır. I, you, he, she, it, we, they… hepsiyle can denir; he, she, it ile bile -s eklenmez. Arkasından gelen fiil de her zaman yalın hâlde olur: -s, -ing ya da to almaz.

Can kullanımı şeması: olumlu I can swim, olumsuz I can't swim, soru Can you swim?
Can ile olumlu, olumsuz ve soru: fiil her zaman yalın kalır
Can ile bütün kişiler (swim)
ÖzneOlumluOlumsuzTürkçesi
II can swim.I can't swim.Yüzebilirim. / Yüzemem.
YouYou can swim.You can't swim.Yüzebilirsin. / Yüzemezsin.
He / She / ItShe can swim.She can't swim.Yüzebilir. / Yüzemez.
WeWe can swim.We can't swim.Yüzebiliriz. / Yüzemeyiz.
TheyThey can swim.They can't swim.Yüzebilirler. / Yüzemezler.

can't = cannot. Cannot bitişik yazılır.

  • Can -s almaz: He can cook. (Yemek yapabilir.) He cans cook diye bir şekil yoktur.
  • Can’den sonra to gelmez: I can drive. doğru, I can to drive. yanlıştır.
  • Can’den sonra fiil yalın kalır: She can speak French. (Fransızca konuşabilir.) Fiile -s ya da -ing eklenmez.
  • Do / does kullanılmaz: Can kendi başına olumsuz ve soru yapar: I can't… / Can you…? Present simple’daki don't ve does burada gerekmez.

Can Ne Zaman Kullanılır?

Can’in A1 seviyesindeki temel görevleri yetenek ve izin anlatmaktır. Bunlara ek olarak duyularla ilgili cümlelerde ve genel olasılıklarda da kullanılır. Aşağıda altı kullanımı örnekleriyle görebilirsin. Örneklerin yanındaki hoparlör düğmesiyle cümlelerin okunuşunu dinleyebilirsin.

Can ve can't resimli örnek cümleler: He can swim, She can play the piano, Birds can fly, Penguins can't fly
Can ile yetenek: kim neyi yapabilir, neyi yapamaz?

1Yetenek: bir şeyi yapabilmek

Birinin fiziksel ya da zihinsel olarak bir şeyi yapabildiğini ya da yapamadığını anlatırken.

  • My son can swim.Oğlum yüzebiliyor.
  • I can't run very fast.Çok hızlı koşamam.
  • Birds can fly, but penguins can't.Kuşlar uçabilir ama penguenler uçamaz.

2Bilgi ve beceri: dil, müzik, spor

Türkçede “bilmek” dediğimiz beceriler için. Bir dili konuşabilmek, bir enstrüman çalabilmek, bir sporu yapabilmek bu gruptadır.

  • Elif can speak three languages.Elif üç dil konuşabiliyor.
  • Can you play the piano?Piyano çalabilir misin?
  • My grandfather can't use a computer.Dedem bilgisayar kullanamıyor.

3İzin istemek

Bir şeyi yapmak için izin isterken Can I…? kalıbı kullanılır. Günlük konuşmada en doğal izin isteme yoludur.

  • Can I open the window?Pencereyi açabilir miyim?
  • Can I use your phone?Telefonunu kullanabilir miyim?
  • Can we sit here?Buraya oturabilir miyiz?

4İzin vermek ve yasak bildirmek

You can… izin verir, You can't… bir şeyin yasak ya da kurala aykırı olduğunu söyler.

  • You can go home now.Artık eve gidebilirsin.
  • You can't park here.Buraya park edemezsin.
  • Students can't use phones in class.Öğrenciler derste telefon kullanamaz.

5Görmek ve duymak

İngilizcede see ve hear fiilleri “şu an görüyorum, duyuyorum” anlamında çoğu zaman can ile kullanılır. Türkçede burada “-yor” deriz, İngilizcede present continuous değil can tercih edilir.

  • I can see the sea from my window.Penceremden denizi görebiliyorum.
  • I can't hear you. The music is very loud.Seni duyamıyorum. Müzik çok yüksek.
  • Can you see that bird?Şu kuşu görüyor musun?

6Genel olasılık

Bir şeyin zaman zaman mümkün olduğunu ya da olabildiğini anlatırken.

  • It can be very hot in Adana in summer.Adana’da yazın hava çok sıcak olabiliyor.
  • Children can be very noisy.Çocuklar çok gürültücü olabilir.
  • This road can be dangerous at night.Bu yol geceleri tehlikeli olabiliyor.

Can bir şey rica ederken de kullanılır: Can you help me, please? (Bana yardım edebilir misin, lütfen?) Ricalarda daha kibar olan could ve resmî izin bildiren may ise A2 seviyesinde could ve may dersinde ayrıntılı anlatılıyor. Bir şey isterken kullanılan kibar kalıp için would like dersine de bakabilirsin.

Can ile Olumlu, Olumsuz ve Soru Cümleleri

Can ile üç cümle türünü kurmak çok kolaydır. Olumsuzda can’in arkasına not gelir ve cannot / can't olur. Soruda can öznenin önüne geçer. Fiil üç cümle türünde de yalın kalır. Aşağıda olumlu ve olumsuz cümleleri, evet-hayır sorularını, kısa cevapları ve soru kelimeli soruları ayrı ayrı göreceksin.

Üç cümle türü bir arada
TürYapıÖrnekTürkçesi
Olumlu (+)Özne + can + fiilHe can cook.Yemek yapabilir.
Olumsuz (−)Özne + can't + fiilHe can't cook.Yemek yapamaz.
Soru (?)Can + özne + fiil?Can he cook?Yemek yapabilir mi?
Kısa cevapYes, özne + can. / No, özne + can't.Yes, he can. / No, he can't.Evet. / Hayır.

Can + fiil: olumlu cümleler

Olumlu cümlede sıra şöyledir: özne + can + yalın fiil. Yukarıda gördüğün gibi can bütün öznelerle aynı kalır; arkasından to gelmez ve fiile -s eklenmez.

Olumlu örnekler
  • My little sister can count to a hundred.Küçük kız kardeşim yüze kadar sayabiliyor.
  • We can walk to the park. It's very near.Parka yürüyebiliriz. Çok yakın.
  • Cats can see in the dark.Kediler karanlıkta görebilir.

Can't ve cannot: olumsuz cümleler

Can’in olumsuzu resmî yazıda cannot, konuşmada ve gayriresmî yazıda can't olarak kullanılır. İkisi de aynı anlamdadır. Cannot, İngilizcede bitişik yazılan nadir olumsuz şekillerden biridir; ayrı yazılmış can not de zaman zaman görülür, ama standart yazım cannot’tır.

Olumsuz örnekler
  • I can't find my keys.Anahtarlarımı bulamıyorum.
  • My sister can't sleep at night.Kız kardeşim geceleri uyuyamıyor.
  • We cannot accept cards.Kart kabul edemiyoruz.
  • Sorry, I can't come to the party.Kusura bakma, partiye gelemem.

Can + özne + fiil: evet-hayır soruları

Evet/hayır sorusunda can öznenin önüne geçer, fiil yalın kalır: You can swim. → Can you swim? Soru için do ya da does gerekmez. Özne he, she ya da it olsa da fiile -s eklenmez: Can she sing?

Evet-hayır soruları
  • Can you speak English?İngilizce konuşabilir misin?
  • Can your brother ride a bike?Erkek kardeşin bisiklete binebiliyor mu?
  • Can your dog swim?Köpeğin yüzebiliyor mu?

Yes, I can / No, I can't: kısa cevaplar

Kısa cevap kalıpları
SoruOlumlu cevapOlumsuz cevap
Can you dance?Yes, I can.No, I can't.
Can she drive?Yes, she can.No, she can't.
Can they come?Yes, they can.No, they can't.
Can I help you?Yes, please.No, thank you.

Can I help you? (Yardımcı olabilir miyim?) bir öneridir; Yes, please. / No, thank you. ile cevaplanır.

What, where + can: soru kelimeli sorular

Bilgi soran sorularda what, where, how gibi soru kelimeleri en başa gelir; ardından can, özne ve yalın fiil gelir: What can you do? (Ne yapabilirsin?) Bu sorulara yes ya da no ile cevap verilmez; cevapta yine can kullanarak istenen bilgiyi söylersin.

Soru kelimeleriyle örnekler
  • Where can I buy a ticket?Nereden bilet alabilirim?
  • What languages can you speak?Hangi dilleri konuşabiliyorsun?
  • What can you see? — I can see a big ship.Ne görebiliyorsun? — Büyük bir gemi görebiliyorum.

Can ile İzin İstemek, İzin Vermek ve Yasak Bildirmek

Günlük hayatta can’i en çok izin isterken duyarsın: okulda, işte, bir dükkânda ya da misafirlikte. İzin istemek için Can I…?, izin vermek için You can…, yasak bildirmek için You can't… kalıplarını kullan.

Can ile izin ve yasak: Can I open the window? You can go now. You can't park here.
Can ile izin istemek, izin vermek ve yasak bildirmek
İzin isteğine verilen cevaplar
CevapAnlamıNe zaman?
Yes, of course.Evet, tabii ki.İzin verirken
Sure. / Yes, you can.Tabii. / Evet, olur.İzin verirken
Sorry, you can't.Üzgünüm, olmaz.İzin vermezken
I'm afraid not.Maalesef olmaz.Kibarca reddederken

Can / Can't ile En Sık Yapılan Hatalar

Can ile yapılan hataların çoğu, öteki fiillerin kurallarını can’e de uygulamaktan gelir. Present simple’da he, she, it ile -s ekleriz, olumsuzda don't kullanırız; can ise bu kuralların hiçbirine uymaz. Bir de Türkçedeki “bilmek” fiilini birebir çevirme alışkanlığı vardır.

He cans swim.

He can swim.

Can modal fiildir; he, she, it ile bile -s almaz. Present simple’daki -s kuralı burada geçerli değildir.

She can speaks English.

She can speak English.

Can’den sonra gelen fiil yalın kalır; özne he, she ya da it olsa bile fiile -s eklenmez.

I can to drive.

I can drive.

want to, like to gibi kalıplara benzetilerek araya to eklenir. Can’den sonra to gelmez.

Do you can swim?

Can you swim?

Can kendi sorusunu kendisi kurar; do / does gerekmez. Can özneyle yer değiştirir.

I don't can come.

I can't come.

Olumsuz cümlede de don't kullanılmaz; can’in arkasına not gelir: cannot / can't.

I know swimming.

I can swim.

Türkçedeki “Yüzme biliyorum.” cümlesini birebir çevirmekten gelir. Beceriler İngilizcede en doğal hâliyle can ile anlatılır (I know how to swim. de doğrudur).

I can playing the guitar.

I can play the guitar.

Can’den sonra -ing’li fiil gelmez. “Çalabiliyorum”daki “-yor” eki İngilizcede ayrıca karşılanmaz.

Can she sings?

Can she sing?

Soru cümlesinde de can’den sonra fiil yalın kalır. Özne she olsa da fiile -s eklenmez.

Can ile Could ve May Farkı (Kısa Bakış)

Can’e çok benzeyen iki modal fiil daha vardır: could ve may. A1 seviyesinde can yeterlidir, ama ileride bu üçünü ayırt etmen gerekecek. Aşağıdaki tablo farkı kısaca gösteriyor.

Can, could, may
CanCouldMay
YetenekŞimdi: I can swim.Geçmişte: I could swim at five.—
İzin istemeGünlük: Can I go?Daha kibar: Could I go?Resmî: May I go?
RicaCan you help me?Could you help me?—

Ricaların kibarlık dereceleri, could ile geçmişte yetenek ve may ile resmî izin A2 seviyesindeki could ve may dersinde anlatılıyor. Zorunluluk ve yasak bildiren must ve have to ise yine A2 seviyesinde ayrı bir derste anlatılıyor.

Derinleşmek İsteyenlere

Can’in geleceği: will be able to

Can’in ayrı bir gelecek zaman hâli yoktur; will can denmez. Yakın gelecekteki bir plan ya da teklif için can doğrudan kullanılabilir: I can help you tomorrow. (Yarın sana yardım edebilirim.) Ama ileride kazanılacak bir yetenekten söz ederken will ile be able to kullanılır: I will be able to speak English next year. (Seneye İngilizce konuşabileceğim.) Be able to “-ebilmek” anlamındaki daha uzun bir kalıptır.

Can ile sıklık zarfları

Can’li cümlede always, never, sometimes gibi sıklık zarfları can’den sonra, asıl fiilden önce gelir: You can always call me. (Beni her zaman arayabilirsin.) I can never remember his name. (Adını hiç hatırlayamıyorum.)

Can bir isim de olabilir

“Can” kelimesinin bir de isim anlamı vardır: teneke kutu, konserve kutusu. a can of cola (bir kutu kola). Cümlede fiilden önce geliyorsa modal, “a” ya da “the” ile birlikte geliyorsa isimdir. Türkçedeki “Can” ismiyle karıştırmamak için de bağlama bakmak yeter.

Can ve can't’ı dinlerken ayırt etmek

Konuşmada can't’ın sonundaki t çoğu zaman çok hafif duyulur. Bu yüzden ikisini ayırt etmek için vurguya dikkat et: olumlu cümlede can genellikle kısa ve vurgusuz söylenir, can't ise vurgulu ve daha uzun söylenir. Örnek cümlelerin yanındaki dinle düğmesiyle farkı karşılaştırabilirsin.

Can't ile kurulan kalıplar

Günlük konuşmada can't ile kurulan bazı kalıplar çok sık duyulur: I can't wait! (Sabırsızlanıyorum! / Dört gözle bekliyorum!), I can't believe it! (İnanamıyorum!), I can't stand it. (Buna dayanamıyorum.)

Can / Can't Alıştırmaları

Konuyu pekiştirmek için üç alıştırma hazırladık. İlkinde cümlenin anlamına göre can ya da can't seçeceksin, ikincisinde cümle yapısını, üçüncüsünde olumsuz, soru ve kısa cevapları çalışacaksın. Her soruyu cevaplayıp “Kontrol et” düğmesine basman yeterli.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: Can mi, can't mı?

Cümlenin anlamına ve parantezdeki Türkçe ipucuna göre can ya da can't yaz.

  1. 1

    Fish swim. (yüzebilir)

  2. 2

    A baby drive a car. (kullanamaz)

  3. 3

    I play the guitar. (çalabilirim)

  4. 4

    My grandmother use a computer. (kullanamaz)

  5. 5

    I open the window? (açabilir miyim)

  6. 6

    Elephants fly. (uçamaz)

  7. 7

    We see the sea from our hotel. (görebiliyoruz)

  8. 8

    Sorry, I hear you. (duyamıyorum)

Cevap anahtarı
  1. can — Yetenek → can
  2. can't — Cannot bitişik yazılması tercih edilir.
  3. can — Yetenek → can
  4. can't — Yetersizlik → can't (cannot)
  5. Can — İzin isterken soru Can I…? ile başlar.
  6. can't — Yetersizlik → can't (cannot)
  7. can — See ile “görebiliyorum” anlamında can kullanılır.
  8. can't — Hear ile “duyamıyorum” anlamında can't kullanılır.
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Doğru seçeneği işaretle

Can’den sonra fiilin nasıl olduğuna ve yardımcı fiil gerekip gerekmediğine dikkat et.

  1. 1

    She can ___ French.

  2. 2

    ___ you ride a bike?

  3. 3

    He ___ swim. He is only one year old.

  4. 4

    Can you help me? — Yes, I ___.

  5. 5

    You ___ park here. Look at the sign!

  6. 6

    Where ___ buy a ticket?

  7. 7

    My father ___ cook very well.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Olumsuz, soru ve kısa cevap

Her cümlede parantezdeki talimatı uygula; uzun ya da kısa biçim, ikisi de kabul.

  1. 1

    She can dance. (olumsuz) → She dance.

  2. 2

    You can swim. (soru) → you swim?

  3. 3

    They can speak Turkish. (soru) → Can they Turkish?

  4. 4

    I can drive. (olumsuz) → I drive.

  5. 5

    Can he play chess? (olumlu kısa cevap) → Yes, he .

  6. 6

    Can your sister cook? (olumsuz kısa cevap) → No, she .

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

A1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Can / Can't Konu Özeti

  • Can, Türkçedeki -ebilmek ekinin karşılığıdır; yetenek, izin ve olasılık bildirir. Can't (cannot) ise -emez demektir.
  • Yapı: özne + can / can't + yalın fiil. Can bütün öznelerle aynıdır; -s almaz.
  • Can’den sonra fiil -s, -ing ya da to almaz: She can speak.
  • Soru: Can + özne + fiil? Kısa cevap: Yes, I can. / No, I can't. Do / does kullanılmaz.
  • İzin istemek için Can I…?, izin vermek için You can…, yasak için You can't… kullanılır.
  • Türkçede “bilmek” ile söylenen beceriler (yüzme biliyorum) İngilizcede can ile söylenir: I can swim.

Can / Can't Hakkında Sık Sorulan Sorular

Can ne demek?

Can, “-ebilmek, yapabilmek” anlamına gelen bir modal fiildir: I can swim. (Yüzebilirim.) İsim olarak “teneke kutu” anlamı da vardır, ama gramer konusu olarak modal anlamı kastedilir.

Can't ne demek?

Can't, cannot’ın kısaltmasıdır ve “-emez, yapamaz” anlamına gelir: I can't swim. (Yüzemem.) Yasak bildirmek için de kullanılır: You can't park here.

Can nerede kullanılır?

Yetenek (She can sing.), izin isteme (Can I go out?), izin verme ve yasak (You can't swim here.), görme ve duyma (I can hear you.) ve genel olasılık (It can be cold.) bildirirken kullanılır.

Can’den sonra fiil nasıl gelir?

Her zaman yalın hâlde gelir: -s, -ing ya da to almaz. He can play. doğru; He can plays, He can playing, He can to play yanlıştır.

Can ile soru nasıl sorulur?

Can öznenin önüne alınır: Can you swim? Soru kelimesi varsa en başa gelir: What can you cook? Do / does kullanılmaz.

Cannot mu, can not mu?

Standart yazım bitişik cannot’tır. Konuşmada ve gayriresmî yazıda kısaltması can't kullanılır. Ayrı yazılan can not çok nadir ve özel durumlarda görülür.

Can ile could farkı nedir?

Can şimdiki yeteneği ve günlük izni anlatır; could ise geçmişteki yeteneği (I could swim at five.) ve daha kibar ricayı (Could you help me?) anlatır. Ayrıntıları A2 dersinde bulabilirsin.

He, she, it ile can -s alır mı?

Hayır. Can bütün öznelerle aynıdır: I can, he can, she can, they can. He cans diye bir şekil yoktur.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

İngilizce Portalı

Bu ders, uluslararası CEFR müfredatları karşılaştırılarak hazırlandı ve yayımlanmadan önce kontrol edildi. Bir hata görürsen bize yaz.